Skip to content
РЕК Битола потфрли во 2025 година, а последицата не остана само во годишните биланси, туку се виде и во пошироката слика на македонската енергетика: земјата произведе помалку електрична енергија од лани, далеку помалку од планот, а увозот порасна. Според податоците од годишниот извештај на МЕПСО, на електропреносната мрежа биле внесени 9,15 милијарди киловат-часови, од кои 4,66 милијарди биле произведени од капацитетите приклучени на мрежата на МЕПСО, што е 5,5 проценти помалку од претходната година и 21,2 проценти под планираното за 2025 година.
Најтешкиот удар повторно доаѓа од термоенергетиката, односно од централите од кои системот најмногу очекува стабилност кога хидролошката слика е полоша. Производството на термоелектраните било 9,1 проценти пониско од 2024 година и 24,4 проценти под планот, додека хидроелектраните исто така бележат пад од 12,4 проценти на годишно ниво и 12,9 проценти во однос на планот. Тоа значи дека проблемот не е во еден капацитет или еден лош месец, туку во поширока слабост на системот, кој повторно не испорачал ни по количина ни по сигурност.
Како што објави Фактор, повикувајќи се на билансот на МЕПСО, токму два блока на РЕК Битола потфрлиле на годишно ниво. Блок 1 произвел помалку отколку во 2024 година, а пад има и кај Блок 2, додека единствено Блок 3 имал нешто подобра реализација од претходната година. Но и таа „подобра“ бројка не ја менува суштината, затоа што истиот блок во текот на три месеци имал нула производство, Блок 1 во два месеци не дал никакви количини, а од Блок 2 немало ништо во текот на еден месец. Кога главниот државен енергетски столб има вакви празнини, тешко е тоа да се претстави како обичен производствен циклус.
Слабоста не застанува во Битола. И термоцентралата Осломеј била значително послаба, со производство од 125 единици, што е за 35 проценти под резултатот од 2024 година. Кај хидроцентралите, пак, пад има кај трите најпродуктивни: Вруток, Шпиље и Глобочица. Во ваква комбинација, кога паѓаат и термо и дел од најважните хидрокапацитети, државата останува со помал маневарски простор и со поголем притисок врз увозот.
Токму затоа растот на увозот е можеби и најнепријатниот дел од приказната. МЕПСО евидентира дека во 2025 година увозот на електрична енергија, во кој е вклучен и транзитот, се зголемил за 5,3 проценти. Тоа е директен показател дека домашниот систем повторно не успеал да се потпре доволно на сопствените капацитети, иако јавните електрани со години се претставуваат како клучна гаранција за енергетска сигурност. Во превод, кога домашното производство паѓа, сметката не исчезнува, туку се префрла на надворешен пазар, а тој секогаш носи поголема изложеност на цени, ризици и политички неизвесности.
Затоа прашањето веќе не е само колку струја произвеле блоковите во РЕК Битола, туку колку долго државата ќе се движи меѓу амбициозни планови и послаби реализации. Ако најголемиот термокапацитет повторно има месеци со нула производство, ако Осломеј е во пад, ако хидроцентралите не го надоместуваат ударот, а увозот расте, тогаш проблемот не е само технички. Тој е и управувачки, и стратешки, и финансиски. Билансот за 2025 година затоа не е само статистика, туку ново предупредување дека енергетската сигурност не се брани со најави, туку со капацитети што навистина работат кога државата има најголема потреба од нив