Skip to content
Девојчињата пак губат чекор по математика, покажуваат поновите анализи од САД и Европа, и тоа по години во кои изгледаше дека јазот меѓу момчињата и девојчињата конечно се стеснува. По затворањето на училиштата, онлајн-наставата и бавниот повраток на програмите што требаше да ја јакнат самодовербата кај девојчињата во СТЕМ-областите, дел од напредокот е избришан, а старата нееднаквост повторно се враќа во училниците.
Ова е особено непријатен пресврт ако се има предвид што покажуваше претходната слика. УНЕСКО во својот родов извештај од 2022 година, заснован на податоци од 120 земји, објави дека разликата меѓу момчињата и девојчињата по математика во подоцнежните години од школувањето во голема мера се затвора. Во исто време, УНИЦЕФ предупреди дека девојчињата и натаму глобално заостануваат по математика поради сексизам, стереотипи и различни очекувања што општеството им ги наметнува уште од најрана возраст. Значи, и пред пандемијата напредокот не беше цврст и неповратен, туку кревок.
Токму затоа новите податоци се загрижувачки. Американската образовна организација NWEA објави дека меѓу 2021 и 2024 година постигнувањата на девојчињата во СТЕМ-предметите паднале повеќе од оние на момчињата, со што се поништуваат децении бавен напредок. Истата анализа наведува дека родовиот јаз повторно се продлабочил по враќањето на наставата со физичко присуство и станал поизразен по 2022 година, а дополнително загрижува тоа што се забележува и помал упис на девојчиња во алгебра во осмо одделение, предмет што често се смета за влезна врата кон понапредна математика и идни СТЕМ-кариери.
И анализата на Associated Press, изработена врз податоци од повеќе од 5.000 училишни окрузи во 33 американски држави, доаѓа до сличен заклучок. Пред пандемијата, девојчињата не само што го стигнувале заостанувањето, туку во нешто повеќе од половина окрузи имале и повисоки просечни резултати по математика од момчињата. Но до учебната 2023-2024 година, момчињата повторно имале повисоки резултати во речиси девет од десет окрузи. Тоа не е мал статистички шум, туку драматичен сигнал дека една криза ги оттурнала девојчињата токму таму каде што со години се обидуваа да се пробијат.
Проблемот не е само американски. Во Англија, истражување на Универзитетскиот колеџ во Лондон, базирано врз меѓународните TIMSS тестирања, покажа дека момчињата значително ги надминале девојчињата по математика и на 5. и на 9. училишна година, а кај постарите ученици јазот во 2023 година бил многу поголем отколку во 2019 година. Истражувачите го поврзуваат тој тренд со самодовербата, чувството на припадност и отсуствата, при што кај девојчињата многу почесто се бележи недоверба во сопствените математички способности.
Тука е можеби и суштината на проблемот. Пандемијата не создаде од нула родов јаз, туку повторно ги активираше старите образовни и општествени шеми. Кога училиштата влегоа во кризен режим, многу програми што требаше да ги мотивираат девојчињата за математика, наука и технологија едноставно згаснаа или се оттурнаа на страна. Наставата на далечина, пак, често се сведуваше на повторување, брзина и рутина, наместо на истражување, практична работа и флексибилно решавање проблеми. Во таква средина најлесно се враќа старото правило дека момчињата „природно“ се подобри по математика, иако истражувањата одамна покажуваат дека таквите разлики не се биолошка судбина, туку резултат на средината, очекувањата и поддршката што ја добиваат децата.
Последиците не се само училишни. Ако девојчињата губат чекор по математика во основното и средното образование, тоа подоцна се гледа во помал интерес за физика, инженерство, информатика и други области што сè повеќе го дефинираат пазарот на труд. OECD предупредува дека адолесцентките често ја потценуваат сопствената математичка способност и покрај добрите резултати, а токму таа потценета самодоверба подоцна влијае врз нивните образовни и професионални избори. Со други зборови, ова не е само проблем на тестови, туку прашање кој ќе има пристап до идните добро платени професии, а кој уште во училиште ќе биде оттурнат на страна.
Затоа веста дека девојчињата повторно заостануваат по математика не треба да се чита како уште една образовна статистика. Таа е предупредување дека кризите најлесно ги бришат токму оние победи што најтешко се освојуваат. Ако системот не врати насочени програми, работа на самодоверба, подобра настава и свесна борба против стереотипите, јазот нема да остане само во училницата. Ќе се прелее во универзитетите, лабораториите, компаниите и во целиот пазар на труд, каде цената на ова „тивко назадување“ ќе се плаќа многу подоцна.