Skip to content
Русија ја запира нафтата од Казахстан за Германија преку нафтоводот „Дружба“ од 1 мај, со одлука што не е само техничка промена во транспортот, туку нов тест за германската енергетска сигурност. Потегот директно го погодува рафинерискиот комплекс ПЦК во Шведт, кој снабдува голем дел од Берлин и Бранденбург со бензин, дизел и гориво за греење.
Најважната последица за Германија е што и алтернативната нафта останува зависна од руски транзит. По 2022 година Берлин постепено се откажуваше од руската сурова нафта, а казахстанските количини што стигнуваа преку северниот крак на „Дружба“ беа дел од таа замена. Но сега се покажува дека нафтата можеби не е руска, а сепак патот до Германија и натаму може да зависи од одлука од Москва.
Проблемот не е симболичен. Во 2025 година преку оваа рута во Германија стигнале 2,146 милиони тони казахстанска нафта, а само во првиот квартал од 2026 уште 730.000 тони. Според Reuters, тоа покривало околу 17 проценти од снабдувањето на ПЦК Шведт. Кога толкав дел од влезната суровина ќе отпадне одеднаш, прашањето веќе не е дали системот ќе почувствува удар, туку колку брзо и по која цена ќе мора да бара замена.
Германските власти засега тврдат дека нема директна опасност за сигурноста на снабдувањето и дека се разгледуваат алтернативи преку Гдањск и Росток. Но и ако физичкиот недостиг се избегне, останува ризикот од поскапа логистика, поголем притисок врз регионалните цени и нова зависност од заобиколни правци. Со други зборови, Германија можеби нема да остане без нафта, но лесно може да ја плаќа поскапо.
Москва како причина наведува „технички можности“, а казахстанскиот министер за енергетика Ерлан Акенженов потврди дека во мај нема да има транзит за Германија преку Русија и посочи дека прекинот можеби е поврзан со неодамнешни напади врз руска инфраструктура. Токму таа нејасна формулација ја прави одлуката уште почувствителна: кога причината не е до крај објаснета, секој енергетски прекин лесно добива и политичка тежина.
За Берлин, ова е и непријатен потсетник дека енергетската независност не се мери само со тоа од кого купувате, туку и преку кои цевки таа енергија стигнува. Доколку една држава може да го стопира транзитот на туѓа нафта кон Германија, тогаш просторот за политички притисок не е исчезнат, туку само се префрлил на друго ниво. Затоа случајот со „Дружба“ е повеќе од спор околу рута: тој открива дека европската диверзификација и натаму има слаби точки.
Останува и пошироката дилема што оваа епизода ја отвора за Германија и Европа. Ако и заменската нафта може да биде блокирана поради руска транзитна контрола, тогаш енергетската политика не може да се потпира само на нови договори за снабдување, туку и на сигурни и независни транспортни правци. Во спротивно, секој нов прекин ќе изгледа како технички проблем, а ќе се чувствува како геополитичка порака.