Skip to content
Просечна плата од 48.433 денари за март 2026 година објави Државниот завод за статистика, со годишен раст од 8,2 проценти, но зад оваа бројка останува старото прашање за македонските домаќинства: како да се преживее месецот кога основните трошоци растат побрзо од чувството дека платата навистина пораснала. Според ДЗС, растот најмногу доаѓа од транспорт и складирање, недвижности и информации и комуникации, што значи дека зголемувањето не мора еднакво да го чувствуваат сите работници.
Официјалната статистика звучи подобро од секојдневната реалност. Една просечна плата во март покрива околу 71 процент од минималната синдикална кошница за истиот месец, која според ССМ изнесува 67.818 денари. Тоа значи дека на едно домаќинство му недостигаат 19.385 денари само за да стигне до минималниот праг на месечни трошоци, без простор за непланирани сметки, лекарства, поправки, училишни трошоци или долг од претходниот месец.
Затоа просечната плата не ја кажува целата приказна. Таа е математичка средина, но не покажува колку луѓе земаат под просекот, ниту колку домаќинства живеат со една плата, пензија или нестабилни приходи. Кога трошоците за храна, транспорт, сметки и кирија се собираат секој ден, бројката од 48.433 денари брзо се претвора од статистички успех во практична пресметка за одложување: што ќе се плати сега, а што ќе чека нареден месец.
Притисокот се гледа и во цените. Во март трошоците на живот пораснале за 0,7 проценти во однос на февруари, а за 4,9 проценти во однос на март 2025 година. Во април инфлацијата дополнително забрзала, со месечен раст од 1,3 проценти и годишен раст од 5,7 проценти, додека транспортот скокнал за 10,1 процент во однос на март.
Тоа ја објаснува разликата меѓу „платите растат“ и „животот не станува полесен“. Ако храната и превозот поскапуваат, ако кириите остануваат високи, а сметките не се намалуваат, растот на платата не создава сигурност, туку само го ублажува ударот. ССМ за мај пресмета минимална синдикална кошница од 68.743 денари, а со изнајмен стан од 60 квадрати таа достигнува 84.117 денари. Во таква поставеност, просечната плата не е гаранција за пристоен живот, туку само дел од сметката.
Проблемот е уште подлабок ако се погледне сиромаштијата. Според ДЗС, стапката на сиромаштија во 2024 година изнесувала 21,9 проценти, што значи дека секој петти граѓанин живее под прагот на сиромаштија. Овој податок ја отвора суштинската дилема: ако просечната плата расте, зошто толку многу граѓани и натаму живеат на раб на издржливост?
Затоа мартовската просечна плата не треба да се чита како доказ дека животниот стандард конечно се стабилизирал. Таа треба да се чита како предупредување дека статистичкиот раст не е доволен ако не се претвори во реална куповна моќ. За голем дел од Македонците, месецот и натаму не завршува со заштеда, туку со пресметка како да се преживее до следната плата.
