Мљет: хрватската Малта со езера, пештери и легенди

Мљет, островот што често го нарекуваат „хрватска Малта“, повторно се враќа во туристичките приказни како едно од најмистичните места на јужниот Јадран. Сместен во близина на Дубровник и Корчула, островот ја спојува сликата на медитеранска тишина, густи шуми, скриени ували, солени езера, манастирска историја и легенди што со векови се преплетуваат меѓу Одисеј, апостол Павле, змии и пиратски богатства.

Најпознатиот дел од Мљет е Националниот парк, основан во 1960 година, кој опфаќа речиси една третина од островот и околу 5.300 хектари копно и морски појас. Во неговото средиште се двете солени езера, Големото и Малото Езеро, создадени од морска вода што навлегува во островот преку тесниот канал Солине.

На малото островче Света Марија, среде Големото Езеро, се наоѓа бенедиктински манастир од 12 век, една од најпрепознатливите слики на Мљет. Камениот комплекс, опкружен со зелена шума и мирна вода, денес е една од главните точки за посетителите на националниот парк.

Островот, сепак, не е само природен пејзаж. Мљет живее и преку легендите. Според едно од најпознатите преданија, токму тука се наоѓала митската Огигија од „Одисеја“, островот на нимфата Калипсо, каде Одисеј останал заробен седум години. Официјалните хрватски паркови наведуваат дека дел од историчарите ја поврзуваат Хомеровата Огигија со Мљет, додека други ја оспоруваат таа теза, поради што легендата останува дел од привлечноста, а не утврден историски факт.

Посебна точка на оваа митологија е Одисеевата пештера, природна морска пештера што се отвора кон јужниот брег на островот. Таа е едно од местата поради кои Мљет добива речиси книжевна атмосфера – туристичка дестинација што не се продава само со плажи, туку и со приказни.

Мљет има и уште една спорна, но упорна историска асоцијација – легендата дека токму ова е „Мелита“, островот на кој, според дел од традициите, апостол Павле преживеал бродолом. Во пошироката христијанска традиција тоа место главно се поврзува со Малта, но на Мљет постои локално предание за Павлов премин и за благословеното море, што дополнително ја храни споредбата меѓу двата острова.

Островот долго бил познат и како „остров на змии“. Денес официјалните податоци на Националниот парк наведуваат дека на Мљет се регистрирани пет видови змии, но нивната популација значително се намалила по внесувањето на малата азиска мунгоса во 1910 година. Хрватските паркови оценуваат дека тој потег нанел сериозен удар врз екосистемот, при што поскокот бил истребен од островот, а бројот на другите видови змии се намалил.

Токму оваа комбинација од природа и предание го прави Мљет поинаков од многу попознатите јадрански дестинации. Наместо големи плажи, ноќен живот и масовен туризам, островот нуди патеки, езера, шуми, пештери, монашко наследство и ували што се откриваат побавно. До националниот парк најчесто се пристапува преку Помена и Полаче, а посетителите можат да пешачат, да возат велосипед, да изнајмат кајак или со брод да стигнат до островчето Света Марија.

Затоа „хрватската Малта“ не е само туристички прекар, туку обид да се опише остров што ја носи тежината на повеќе приказни одеднаш. Мљет е дестинација за оние што бараат море без врева, историја без музејска строгост и митологија што сè уште изгледа како да излегува од карпите, шумите и темносината вода.