Пазарни реформи во Куба: Дијаз-Канел бара излез од санкциите

Пазарни реформи во Куба најави претседателот Мигел Дијаз-Канел, кој во услови на засилени американски економски и енергетски санкции претстави план за преструктурирање на националната економија, поголема улога на локалните власти, отворање простор за приватни актери и привлекување странски инвестиции. Кубанскиот лидер ги претставил предлозите како одговор на, како што рече, „целосно агресивната политика“ на Владата на САД.

Дијаз-Канел најави дека Куба ќе мора да бара решенија надвор од традиционалниот економски модел, кој со децении се потпира на централно планирање. Тој посочи дека првиот чекор треба да биде поголема моќ за општините, кои би добиле можност самостојно да увезуваат и извезуваат, да управуваат со приходи во странска валута и да промовираат странски директни инвестиции во согласност со локалните интереси.

Таквиот пристап би значел децентрализација на дел од економските овластувања и поголема улога на локалните власти во одлучувањето кои компании и економски актери ќе работат на нивна територија. За Куба, каде централната држава традиционално ја има клучната улога во економијата, ова би претставувало значајно поместување во начинот на управување со пазарот.

Кубанскиот претседател најави и механизми што би овозможиле поголемо учество на приватни актери од странство. Посебно внимание посвети на Кубанците што живеат надвор од островот, кои според предложениот модел би можеле под еднакви услови да инвестираат во Куба, заедно со странските директни инвеститори и државните компании.

Дијаз-Канел зборуваше и за потребата да се отстранат пречките што ги забавуваат инвестициите. Меѓу најавените насоки се олеснување на правата за користење земјиште, подобрување на користењето банкарски сметки, скратување на роковите за одобрување инвестиции и побрзи одговори во административните процедури.

Во економскиот пакет влегува и намерата за зајакнување на прехранбениот суверенитет преку локални земјоделски пазари и проширување на пристапот до странска валута преку девизни пазари. Овој дел од реформите доаѓа во момент кога Куба се соочува со долготрајни економски тешкотии, недостиг на ресурси и зависност од надворешни извори за дел од клучните потреби.

Енергетиката е вториот голем столб на најавените промени. Дијаз-Канел рече дека земјата ќе продолжи да ја промовира употребата на обновливи извори на енергија во сите сектори, со цел да се намали зависноста од производство на електрична енергија базирано на горива, особено на фосилни горива.

Кубанската влада, според најавите, ќе се обиде да привлече што повеќе странски компании што можат да понудат фотоволтаични системи на домашниот пазар, не само за државните институции, туку и за населението и недржавните бизниси. Тоа покажува дека енергетската криза не се третира само како технички проблем, туку како дел од пошироката економска трансформација.

Најавите на Дијаз-Канел доаѓаат во чувствителен момент за Куба. Од една страна, властите ја обвинуваат американската политика и санкциите за сериозен притисок врз економијата. Од друга страна, самата кубанска влада признава дека моделот мора да се приспособи, со повеќе локална флексибилност, побрзи инвестиции, поголемо учество на приватниот капитал и посилен фокус на енергетската независност.