Skip to content
135.000 дијабетичари во Македонија се соочуваат со систем во кој терапијата, контролите и современата грижа сè почесто зависат од тоа каде живеат, дали има лекар во нивниот град и дали можат сами да купат опрема што треба да им биде достапна. На дебата на ТВ24, претставници на пациентите и лекари предупредија дека дијабетесот расте, а здравствениот систем сè потешко одговара на потребите на пациентите.
Претседателот на Сојузот на здруженија на лица со дијабет, Диме Велев, посочи дека пациентите во внатрешноста се ставени во нерамноправна положба, бидејќи мора да патуваат за прегледи и контроли што би требало да им бидат достапни во локалната средина. Според него, информациите дека во земјата постојат 35 центри за дијабетес звучат добро на хартија, но реалноста е поинаква ако во тие центри нема доволно лекари.
Најтешко е во градовите каде пациентите остануваат без специјалисти или каде услугите се сведени на повремени термини. Во Свети Николе, според посочените примери, очен лекар доаѓа еднаш неделно и истовремено покрива повеќе потреби, од прегледи за деца до потврди за возачки дозволи. Во Битола, бројот на лекари е намален, па еден специјалист треба да покрие илјадници пациенти на инсулин. Во Ресен, пак, проблемот не е само лекарската услуга, туку и превозот до поголемите медицински центри.
Таквата состојба го притиска и Клиничкиот центар во Скопје. Директорот на Универзитетската клиника за ендокринологија, д-р Ирфан Ахмети, оцени дека системот функционира како превртена пирамида: голем број пациенти доаѓаат на клиника, иако нивната состојба би можела да се следи кај матичен лекар или во локален центар. Според него, околу половина од пациентите што доаѓаат на клиника не би требало да завршуваат таму ако примарното и секундарното здравство функционираат како што треба.
Дополнителен проблем се набавките на сензори, глукометри и друга опрема. Оперативниот директор на Сојузот, Мартин Николов, предупреди дека административните застои се повторуваат на секои две години, а најпогодени се децата и пациентите што мораат постојано да ја следат состојбата. Во такви периоди, семејствата често се принудени сами да купуваат сензори, иако станува збор за опрема што директно влијае врз секојдневната безбедност на пациентите.
Пациентите реагираат и на цените на терапијата. Според Велев, дел од антидијабетната терапија во Македонија е значително поскапа во споредба со соседни земји како Србија, Бугарија и Грција. Тоа ја отвора дилемата дали државата навреме ги користи механизмите за пониски цени, подобри набавки и поширока достапност на современи лекови.
Загрижува и појавата на тип 2 дијабетес кај деца и адолесценти, нешто што лекарите го поврзуваат со исхраната, недоволната превенција и слабата контрола на навиките уште од најрана возраст. Д-р Ахмети предупреди дека просечниот внес на сол е далеку над препорачаното ниво, а газираните пијалаци и храната богата со шеќер дополнително го зголемуваат ризикот.
Пораката од дебатата е дека дијабетесот не може да се третира само кога ќе се појават компликации. На земјата ѝ треба акционен план што ќе ги вклучи здравството, образованието, локалните власти и институциите што одлучуваат за набавки, исхрана и превенција. Во спротивно, системот ќе продолжи да троши повеќе за последиците, наместо навреме да вложува во контрола, сензори, терапија и локална грижа.
