ФЕД ги задржа каматите, но тројца членови бараа зголемување

Американската централна банка ја задржа референтната каматна стапка во опсег од 3,50 до 3,75 проценти, но одлуката откри сериозна поделба меѓу креаторите на монетарната политика. Тројца од 12-те членови на Федералниот комитет за отворен пазар гласаа за зголемување на каматата за 0,25 процентни поени, предупредувајќи дека инфлацијата и натаму е над целта на ФЕД.

Одлуката беше донесена со девет гласа „за“ и три „против“. Претседателите на регионалните банки на ФЕД во Кливленд, Минеаполис и Далас, Бет Хамак, Нил Кашкари и Лори Логан, бараа каматната стапка да биде зголемена на опсег од 3,75 до четири проценти. Ова е првпат од 2016 година тројца членови да се спротивстават на одлуката во иста насока, што укажува на зголемена загриженост дека досегашната монетарна политика можеби не е доволно рестриктивна.

ФЕД оцени дека американската економија продолжува да расте со солидно темпо и покрај зголемената неизвесност, делумно предизвикана од конфликтот на Блискиот Исток. Инвестициите и продуктивноста остануваат силни, вработувањето расте приближно во согласност со понудата на работна сила, а стапката на невработеност не е значително променета.

Главниот проблем останува инфлацијата. Таа сè уште е над целта од два проценти, а нов притисок врз цените создаваат поскапувањето на енергијата, глобалните нарушувања во снабдувањето и дел од царинските мерки. Американската потрошувачка инфлација во јуни забавила на 3,5 проценти, но останала доволно висока за да ја задржи отворена можноста за ново зголемување на каматите.

Претседателот на ФЕД, Кевин Ворш, по состанокот не даде конкретна најава што ќе направи централната банка во септември. Тој нагласи дека ФЕД нема да отстапи од целта за стабилизирање на цените и дека, доколку инфлацијата остане висока, каматните стапки може повторно да бидат употребени како дел од решението. Истовремено, тој оцени дека каматите не се единствениот инструмент со кој може да се влијае врз ценовните притисоци.

Отсуството на јасна насока предизвика дополнителна неизвесност на финансиските пазари. Аналитичарите ја опишаа одлуката како „јастребска пауза“ – каматите не се зголемени, но поделбата во Комитетот и пораките за инфлацијата покажуваат дека ново затегнување на монетарната политика останува реална можност.

По објавувањето на одлуката, пазарните очекувања за зголемување на каматите во септември краткотрајно пораснаа до 77 проценти, а потоа се стабилизираа на околу 57 проценти. Во следните два месеца ФЕД ќе добие нови податоци за инфлацијата и пазарот на трудот, кои ќе имаат клучна улога во следната одлука.

Реакцијата на пазарот покажа недоверба дека задржувањето на каматите ќе биде доволно за враќање на инфлацијата кон два проценти. Приносите на долгорочните американски државни обврзници се зголемија, а приносот на 30-годишните обврзници надмина 5,20 проценти, највисоко ниво од 2007 година. Истовремено, американските берзански индекси беа под притисок поради можноста трошоците за задолжување да останат високи подолг период.

Одлуката доаѓа во услови на постојан политички притисок врз централната банка. Американскиот претседател Доналд Трамп повеќепати бараше намалување на каматите, но ФЕД остана на ставот дека одлуките треба да се носат независно и врз основа на податоците за инфлацијата, вработеноста и економскиот раст.

Високите американски камати имаат влијание и надвор од САД. Тие ги зголемуваат приносите на доларските обврзници, го поскапуваат меѓународното задолжување и можат да го насочат капиталот кон американските финансиски инструменти. За помалите и отворени економии тоа може да значи повисоки трошоци за нови задолжувања и поголема нестабилност на финансиските пазари, иако конкретното влијание зависи и од политиката на Европската централна банка и домашните економски услови.

ФЕД ги задржува каматите на сегашното ниво од декември, по три намалувања во втората половина на 2025 година. Сегашната поделба покажува дека периодот на намалување е прекинат и дека дебатата повеќе не е кога каматите ќе се намалат, туку дали инфлацијата ќе ја принуди централната банка повторно да ги зголеми.