Skip to content
Остаток од ракетата Falcon 9 на SpaceX денеска, 5 август, ќе удри во површината на Месечината со брзина од околу 8.700 километри на час. Судирот се очекува во 8 часот и 35 минути по македонско време, а научниците ќе се обидат да го снимат блесокот, облакот од прашина и новиот кратер што ќе остане на површината.
Станува збор за потрошен горен степен од Falcon 9, означен како 2025-010D, кој бил лансиран на 15 јануари 2025 година. Ракетата ги испрати кон Месечината леталата Blue Ghost 1 на Firefly Aerospace и Hakuto-R Resilience на јапонската компанија ispace, по што степенот остана во нестабилна орбита меѓу Земјата и Месечината.
Наместо контролирано да согори во атмосферата или да биде насочен во орбита околу Сонцето, ракетниот степен повеќе од една година се движел под влијание на гравитацијата на Земјата, Месечината и Сонцето. Притисокот од сончевата светлина дополнително ја менувал неговата траекторија, сè додека судирот не станал неизбежен.
НАСА потврди дека веројатноста остатоците да удрат во Месечината изнесува 100 проценти. Настанот не претставува опасност за Земјата, за луѓето или за сателитите во нејзината орбита.
Ударот се очекува во близина на кратерите Ајнштајн и Бел, на западниот раб на Месечината. Точната точка може да отстапува за неколку километри поради неправилното вртење на ракетниот степен и влијанието што сончевата светлина го има врз неговото движење.
Објектот тежи околу четири тони и ќе удри со брзина од приближно 2,43 километри во секунда. НАСА проценува дека судирот ќе создаде кратер широк околу 18 метри и длабок околу четири метри, додека други научни модели предвидуваат пречник меѓу 20 и 30 метри.
Во првиот момент треба да се појави краток светлосен блесок, по што над површината ќе се издигне облак од лунарна прашина и карпест материјал. Според компјутерските симулации, дел од исфрлената прашина може да достигне височина од 75 до 100 километри, но конечниот изглед ќе зависи од аголот на ударот и составот на почвата.
Судирот нема да може да се гледа со голо око од Македонија. Професионални опсерватории, главно во Северна и Јужна Америка, ќе се обидат да го регистрираат моментот со чувствителни телескопи и камери. Видливоста ќе зависи од осветлувањето на Месечината, временските услови и точната локација на ударот.
НАСА ќе го следи настанот и преку орбитерот Lunar Reconnaissance Orbiter. Леталото најверојатно нема директно да го сними судирот, но ќе се обиде да ја фотографира областа пред и по ударот. Со споредување на снимките, научниците ќе можат да го пронајдат кратерот, да ја измерат неговата големина и да утврдат колку материјал бил исфрлен.
Можност за набљудување ќе има и јужнокорејскиот орбитер Danuri, односно Korea Pathfinder Lunar Orbiter, но снимките ќе зависат од неговата положба и од осветлувањето на теренот. Податоците од орбитерите може да пристигнат неколку дена по ударот.
За научниците судирот претставува редок природен експеримент со однапред познат објект, брзина и приближно место на удар. Податоците ќе помогнат подобро да се разбере создавањето кратери, движењето на прашината над Месечината и опасноста што неконтролираниот вселенски отпад може да ја претставува за идните лунарни мисии и бази.
