Skip to content
„Камењата на гладта“ повторно излегуваат на површина во делови од централна Европа поради исклучително ниските водостоји на реките. Овие вековни камени ознаки, на кои претходните генерации ги бележеле сушните години и ниските нивоа на водата, денес повторно се гледаат во Германија и Чешка, потсетувајќи на периоди кога сушата значела слаби жетви, недостиг на храна и тешки услови за живот.
Еден од најпознатите камења повторно се појавил овој месец покрај реката Елба, околу 24 километри југоисточно од Дрезден. На него се врежани повеќе години со исклучително низок водостој, а најстарата ознака датира од 1707 година.
Други вакви камења неодамна биле забележани и кај Леверкузен, јужно од Келн, во близина на Рајна, како и во селото Долни Жлеб во близина на границата меѓу Чешка и Германија. Нивната појава е директна последица на повлекувањето на водата од реките.
„Камењата на гладта“ се необични историски сведоштва за климатските и хидролошките услови во минатото. Луѓето ги означувале местата до кои стигнувала водата кога реките имале особено низок водостој, а на камењата често ги врежувале годините во кои се случувале сушите.
На некои од нив има и имиња, иницијали и ознаки што покажуваат до каде стигнувала водата. Според Властимил Пажоурек, директор на регионален музеј во Чешка, овие ознаки имале и практична функција бидејќи ги предупредувале луѓето на ризиците што следуваат поради сушата.
Причината била едноставна. Нискиот водостој ги отежнувал или целосно ги прекинувал речниот транспорт и пловидбата, а сушата можела да предизвика проблеми и во земјоделството. За сиромашните работници кои заработувале со работа на реките, ниската вода значела и губење на приходите.
Еден од најпознатите натписи се наоѓа кај чешкиот град Дјечин. На каменот стои порака „Ако ме видиш, плачи“, која била врежана во 1904 година. На истата карпа се наоѓаат и ознаки за повеќе периоди со низок водостој.
Историските записи покажуваат дека ваквите ознаки не биле случајни. Во една научна студија објавена во 2020 година било утврдено дека 11 мерења врежани на каменот во периодот од 1868 до 1957 година многу добро се совпаѓаат со мерењата направени на други места, со разлики од само неколку сантиметри.
„Камењата на гладта“ затоа не се само необична туристичка атракција. Тие претставуваат историски записи за тоа колку ниско можеле да паднат водостоите и какви последици имале сушните периоди врз луѓето што живееле покрај реките.
Нивната повторна појава во 2026 година е поврзана со актуелниот пад на водостоите во делови од Европа, при што сушата повторно го изложува речното дно и ги прави видливи ознаките што со децении или векови биле под вода.
