Skip to content
Длабоко под Апенините се одвива процес што геолозите го споредуваат со отворање патент. Ново истражување покажува дека долниот дел од Земјината кора под Италија постепено се одвојува од подлабоката литосфера, а тој процес може да објасни зошто истиот планински систем истовремено се растегнува, собира и подига.
Не станува збор за пукнатина што ненадејно ја „кине“ Италија, ниту за најава дека полуостровот ќе се распадне. Процесот се одвива длабоко под површината и на геолошка временска скала, но е важен бидејќи директно влијае врз деформациите и сеизмичноста на Апенините.
Истражувачкиот тим предводен од Стефано Тавани од Универзитетот во Фиренца анализирал податоци од земјотреси, GPS мерења, сателитски радарски набљудувања и информации за границата меѓу Земјината кора и обвивката. Резултатите се објавени на 7 септември во научното списание „Communications Earth & Environment“.
Научниците заклучиле дека главниот двигател на денешните тектонски движења под Апенините е процес наречен деламинација. При него густата долна кора и дел од литосферата се одвојуваат од горните слоеви и постепено тонат кон Земјината обвивка.
Она што го прави случајот во Италија особено интересен е што одвојувањето не се случува истовремено долж целиот планински венец. Постои подвижен „фронт“ на раздвојување кој се движи долж Апенините, поради што научниците го споредуваат процесот со постепено отворање патент.
Апенините со години претставуваат геолошка загатка. Во нивната внатрешност кората се растегнува, додека кон јадранската страна истовремено се набива. GPS мерењата покажуваат растегнување од околу четири милиметри годишно долж делови од планинскиот појас, додека кон неговиот надворешен раб се регистрира приближно два милиметри годишно собирање.
Кога потешкиот долен слој се одвојува и тоне, товарот врз преостанатата кора се намалува. Таа потоа може да се подигне и да се растегнува, додека делот пред фронтот на одвојување останува под притисок и продолжува да се спушта и собира.
Тоа би можело да го објасни и необичниот распоред на земјотресите долж Апенините. Според студијата, сеизмичноста и различните типови деформации се концентрирани околу зоната каде што се одвива деламинацијата.
Процесот е дел од многу подолга геолошка историја. Апенините се формирале со судир и подвлекување на тектонските структури во западниот Медитеран, додека повлекувањето на плочата под земјата помогнало зад планинскиот венец да се отвори Тиренското Море. Претходните истражувања веќе го опишуваа овој систем како еден од најдобрите примери на таканаречена „zipper tectonics“.
Новото истражување оди чекор понатаму и предлага дека деламинацијата на долната кора денес е главниот механизам што ја движи активната деформација на Апенините. Но авторите нагласуваат дека моделот е поедноставен приказ на исклучително комплексен систем и дека се потребни дополнителни истражувања за целосно да се реконструира структурата под Италија.
Со други зборови, Италија не се „распарчува“ пред очи. Она што научниците го гледаат е редок природен пример на процес кој обично трае милиони години – и кој денес може да се следи со сателити, сеизмолошки инструменти и GPS.
