Skip to content
Новиот гасовод кон Србија ќе ја поврзе Македонија со дополнителна регионална рута за снабдување, преку македонска делница долга 22,4 километри, договор вреден 29,4 милиони евра и планирано завршување до крајот на 2028 година. Претстојниот почеток на изградбата доби заедничка поддршка од министрите за енергетика на Македонија, Србија, Грција и Бугарија на средбата на 6 октомври во Белград, посветена на сигурноста на енергетските испораки во регионот.
Македонската министерка Сања Божиновска и нејзините колеги го поздравија и вклучувањето на Македонија и Србија во Вертикалниот гасен коридор преку нивните оператори за пренос. Замислата е новата врска да се надоврзе на интерконекторот со Грција и да овозможи дополнителни испораки кон север, со поголем избор на транспортни правци.
Македонската траса ќе почнува од блок-станицата Клечовце и ќе се протега до границата со Србија кај Сопот. НОМАГАС ја избра компанијата „Рапид билд“ за проектирање и изградба. Износот од 29,4 милиони евра се однесува на овој договор за македонската делница, а не на целиот гасовод од двете страни на границата. Проектот предвидува цевковод со дијаметар од 500 милиметри и придружни објекти за мерење и регулирање на протокот.
Предвидениот двонасочен проток е до 160.000 кубни метри на час. Ориентациски, непрекинат проток на наведениот максимум би одговарал на околу 1,4 милијарди кубни метри годишно. За споредба, според годишниот извештај на РКЕ, македонската потрошувачка во 2025 година изнесувала околу 296 милиони кубни метри. Тоа покажува простор и за регионален транзит, но пресметката на техничкиот потенцијал не претставува договорена испорака или гаранција дека капацитетот ќе биде целосно искористен.
Договорот е склучен по системот „клуч на рака“ и ги опфаќа урбанистичкото планирање, проектирањето, изградбата и обезбедувањето употребна дозвола. НОМАГАС го наведува четвртиот квартал од 2028 година како рок за целосна реализација. Во објавата, меѓутоа, нема точен датум за воведување на изведувачот во работа, ниту детален преглед на состојбата со експропријацијата и одделните дозволи.
На српската страна, министерката Дубравка Ѓедовиќ Хандановиќ најави дека поставувањето на првите цевки треба да започне следната недела, во близина на Врањска Бања, објави БТА. Таа најава се однесува на српските работи и не го утврдува датумот за почеток на македонската делница.
За коридорот од Грција преку Македонија кон Србија ќе биде важна и реализацијата на јужната врска. Според бугарското Министерство за енергетика, грчкиот дел од интерконекторот Грција–Македонија се очекува да биде завршен до крајот на 2026 година, а македонскиот во 2027 година. Таа инфраструктура треба да отвори дополнителен пристап до течен природен гас преку терминалот во Александрополис.
Новата транспортна рута создава можност за набавки од повеќе извори, но потеклото, количините и цената на гасот ќе зависат од комерцијалните договори и достапните капацитети. Во објавите за договорот и за министерската средба не се наведени договорени испораки, резервирани количества или пресметка колку новата врска би ја променила крајната сметка.
Оттука, нема потврда дека интерконекторот автоматски ќе донесе поевтино греење за домаќинствата. РКЕ наведува дека големопродажните цени на природниот гас се формираат слободно, додека тарифата за пренос се регулира. Регулаторот посочува и дека трошокот за пренос во македонскиот систем значително зависи од пренесените количества. Повеќе можности за снабдување можат да ја засилат конкуренцијата, но ефектот врз цените ќе се види преку набавките и транспортните трошоци.
Во Белград министрите договорија и поголема размена на информации за подготвеноста на енергетските системи пред зимата и разговараа за поврзување на електроенергетските пазари. На маса беше и можен цевковод за нафтени деривати на линијата Солун–Скопје–Ниш, кој засега останува тема за регионално разгледување.
