МЕПСО бара 98% поскап пренос – колку ќе ни скокнат сметките за струја?

МЕПСО бара речиси двојно зголемување на цената за пренос на електрична енергија од јануари 2027 година. Ако Регулаторната комисија за енергетика го одобри барањето од 97,68 отсто, сметките на домаќинствата би можеле да пораснат за околу 4 до 5 отсто само по овој основ. За семејство со месечна потрошувачка од 400 киловат-часови, тоа би значело приближно 140 денари дополнителен трошок.

Барањето, доставено на 16 октомври, предвидува сегашната преносна тарифа од 0,3018 денари за киловат-час да се зголеми на 0,5966 денари. Разликата е 0,2948 денари, односно речиси двојно поскапа услуга.

Но тоа не значи дека и струјата ќе поскапи за 98 отсто. Преносот е само една компонента на конечната сметка, покрај производството, дистрибуцијата и другите трошоци.

Колку би плаќале повеќе?

Ако целото поскапување на преносот се пренесе врз домаќинствата, дополнителниот трошок, со вклучен ДДВ од 18 отсто, би изнесувал околу 0,35 денари за секој потрошен киловат-час.

Тоа би значело околу 70 денари повеќе за месечна потрошувачка од 200 киловат-часови, 139 денари за 400 киловат-часови, 209 денари за 600 киловат-часови и 278 денари за 800 киловат-часови.

На пример, домаќинство кое сега плаќа околу 3.000 денари за 400 киловат-часови месечно би можело да добие сметка од приближно 3.140 денари, доколку сите други тарифи останат непроменети.

Ова е илустративна пресметка, а не официјална проекција. Конечниот ефект ќе зависи од одлуката на РКЕ и начинот на распределба на преносните трошоци.

Зошто МЕПСО бара толку големо поскапување?

МЕПСО за 2027 година бара регулиран приход од околу 3,39 милијарди денари, наспроти 1,88 милијарди одобрени за 2026 година. Тоа е зголемување од приближно 80 отсто.

Истовремено, компанијата планира помал обем на пренесена електрична енергија – 5,68 милијарди киловат-часови, наспроти 6,24 милијарди годинава.

Со други зборови, МЕПСО бара значително повеќе пари за помало количество пренесена струја. Токму таа комбинација ја зголемува предложената тарифа за речиси 98 отсто.

Клучно е РКЕ да утврди кои трошоци го оправдуваат барањето – инвестиции во мрежата, одржување, загуби, балансирање или други финансиски обврски.

Без детална анализа на овие ставки не може да се оцени дали бараното зголемување е економски оправдано.

Дали струјата може да поскапи и повеќе?

Можно е, бидејќи МЕПСО не е единствениот фактор што ја определува конечната цена.

За 2027 година допрва треба да се утврдат и другите ценовни компоненти, меѓу кои набавната цена на електричната енергија од ЕСМ и трошоците за дистрибуција.

Ако пораснат и тие, сметките може да се зголемат повеќе од пресметаните 4 до 5 отсто. Ако РКЕ одобри само дел од барањето на МЕПСО, ефектот од преносната тарифа ќе биде помал.

Регулаторната комисија веќе го разгледува барањето, а заинтересираните граѓани и компании можат да достават забелешки до 29 октомври.

Најважната одлука сега е колку од бараните 3,39 милијарди денари РКЕ ќе признае како оправдан трошок и колкав дел од него ќе заврши на сметките.

Речиси двојно поскапиот пренос не значи двојно поскапа струја, но значи дополнителен притисок врз цената што граѓаните ќе ја плаќаат од јануари. И тоа пред да бидат утврдени останатите тарифи.