Трамп не го смири светот, туку ја претвори војната со Иран во нафтена паника

Говорот на Доналд Трамп за војната со Иран требаше да изгледа како обид за контрола на штетата, но заврши како порака што дополнително ги оттурна и пазарите и сојузниците од Вашингтон. Наместо јасен пат кон деескалација, американскиот претседател понуди мешавина од самопрогласена победа, нови закани и магловит рок од „две до три недели“ за уште посилни удари врз Иран. Со тоа, наместо да ја намали нервозата, Трамп ја претвори кризата во нов бран страв дека светот влегува во подолга војна со нафтени последици што допрва ќе се чувствуваат.

Во 19-минутното обраќање, Трамп рече дека САД се блиску до исполнување на своите воени цели, но во ист здив најави дека Иран ќе биде погоден „исклучително силно“ во следните две до три недели. Уште поважно, тој не даде конкретен рок за крај на војната, ниту објасни како ќе се отвори Ормускиот Теснец, артеријата низ која минува околу една петтина од светската нафта и течен природен гас. Кога лидер зборува за „скоро завршување“, а истовремено остава отворена можност за удари врз иранската енергетска и нафтена инфраструктура, пораката што ја примаат пазарите не е смирување, туку предупредување за уште поголем шок.

Реакцијата беше брза и сурова. По говорот, Брент скокна за околу 5 проценти, на 106,16 долари за барел, додека акциите паднаа и во САД и во Европа и Азија. Инвеститорите не видоа план за излез, туку продолжување на неизвесноста. Најголемиот проблем е што војната веќе не се чита само како блискоисточна ескалација, туку како можен глобален инфлаторен удар: повисока нафта, поскап транспорт, поскапо гориво и нов притисок врз економиите што и онака се ранливи. Не случајно ММФ, Светската банка и Меѓународната агенција за енергија веќе предупредија дека ефектите се „значителни, глобални и многу нерамномерни“.

Трамп притоа се обиде и да го оттурне товарот од Америка, повторувајќи дека земјите што зависат од нафта од Заливот треба самите да преземат водство во повторното отворање на Ормускиот Теснец. Но тука пропаѓа и економската и политичката логика на неговата порака. Reuters објави дека дури и неговата теза дека САД можат да им помогнат на другите со доволно гориво не држи целосно: преку Ормускиот Теснец минуваат околу 500.000 барели дневно авионско гориво, додека вкупниот американски извоз на авионско гориво лани бил далеку помал, околу 219.000 барели дневно. Со други зборови, Белата куќа зборува како да има целосна замена за изгубените количини, а пазарот веќе покажува дека таква удобна резерва не постои.