Љутков наместо плата дели ароганција

Постојат моменти кога државата, свесно или несвесно, испраќа порака за тоа што навистина мисли за своите граѓани. Да ги оставите културните работници без плата токму пред најголемите празници – прво пред Нова година, а сега и пред Велигден – не е административен пропуст. Тоа е политичка порака.

Порака дека нивниот труд не е приоритет. Дека културата може да почека. Дека достоинството на луѓето кои ја создаваат културната меморија на едно општество е второстепено.

Но, ова не е само прашање на доцнење на плата. Ова е прашање на системско непочитување.

Министерот Зоран Љутков не само што уште еднаш ги остава вработените во културата без основна егзистенција во чувствителен период, туку паралелно одбива да го почитува колективниот договор кој предвидува постепен раст на нивните плати. Тоа веќе не е инцидент. Тоа е политика.

Зоран Љутков е првиот министер за култура кој директно ги оштети културните работници со намалување на платите: минатата година за 3%, а оваа година за околу 6%.

Зоран Љутков е првиот министер за култура кој за најголемиот празник Велигден ги остави вработените без плата, далеку по законскиот рок за исплата на плати.

Ова се факти на кои предочува Синдикатот на културните работници.

Во држава која декларативно се залага за европски вредности, колективниот договор не е препорака – тој е обврска. Тој е минимален цивилизациски договор меѓу трудот и институциите. Кога министер одлучува да го игнорира, тој всушност ја укинува идејата дека трудот има вредност што мора да се почитува.

Особено кога овој пристап доаѓа од човек кој добива плата од истите граѓани што ги игнорира и од човек кој доаѓа од нивните редови – глумец.

А особено кога станува збор за културните работници – една од најпотценетите категории во јавниот сектор. Луѓе со години работат за плати кои едвај го покриваат основното преживување, а за возврат создаваат вредности што ја дефинираат националната култура, идентитет и колективна меморија.

И токму тие луѓе, повторно, се оставени да го дочекаат празникот со празни џебови и паричници.

Наместо одговорност, добиваме обвинувања. Наместо дијалог, дисквалификации кон синдикатите. Наместо решение, префрлање на вината. Овој пристап не само што не ги решава проблемите, туку дополнително ја продлабочува недовербата меѓу институциите и работниците.

Обидите СКРМ да се претстави како фактор на блокади се дел од наратив кој има за цел да го одвлече вниманието од реалниот проблем – влошената положба на културните работници.

Зоран Љутков е првиот министер во чие време се поднесени над 800 тужби од страна на вработените во институциите од културата, поради непочитување на Колективните договори.

Овие факти на СКРМ го поставуваат прашањето: Зошто ваков однос и каква култура сакаме?

Култура која ќе преживува на ентузијазам и жртва? Или култура која ќе биде поддржана, вреднувана и платена?

Зашто платата не е само бројка. Таа е мерка за почит. Таа е признание дека нечиј труд има значење.

Кога државата не плаќа, таа понижува. Кога не го почитува договореното, таа демонстрира сила наместо правда. Во случајот на министерот Љутков, тоа станува систем.

И затоа ова не е само приказна за културните работници. Ова е приказна за сите работници. За тоа дали нивниот труд ќе биде заштитен или оставен на милост и немилост на политичка волја.

Ако културата е огледало на едно општество, тогаш денес гледаме одраз кој не зборува за вредности – туку за нивно отсуство.