Skip to content
Украина официјално излегува на пазарот за извоз на оружје и во 2026 година ќе создаде десет извозни центри во земјите од Северна Европа, Балтикот, Германија и Обединетото Кралство.
Олександар ЛЕВЧЕНКО*
Важен настан беше потпишувањето на меморандум за разбирање помеѓу водечкиот шведски одбранбен концерн Сааб АБ и украинското државно претпријатие „Украинска одбранбена индустрија“ („Укроборонпром“). Со него се формализира намерата за развој на соработка во областа на воздухопловството и воздушниот надзор. Документот беше потпишан на Минхенската безбедносна конференција, која ја нагласува неговата важност за европската безбедност и интеграцијата на одбранбените технологии. Станува збор за партнерство на рамноправни субјекти – светски позната шведска компанија и украински концерн кој ги демонстрираше своите способности и технолошки потенцијал за време на големата војна против Руската Федерација.
Сааб е познат низ целиот свет по своите борбени авиони JAS 39 Gripen, радари и одбранбени системи. Ќе обезбеди експертски придонес во областа на воздухопловството и радарската технологија. Украинската страна има развиена индустриска база и борбено искуство. Ваквата соработка подразбира размена на знаење, заеднички проекти, потенцијален развој на производствени линии и модернизација на постојната технологија. Соработката ѝ овозможува на Украина побрзо да ги интегрира модерните западни технологии во воената инфраструктура, и во услови на сегашната војна. Адаптацијата на украинското производство кон стандардите на НАТО обезбедува понатамошна размена на технологии.
Шведска добива директен пристап до новиот заеднички пазар за производство и услуги, со што се проширува својот извозен потенцијал. Со ова, Сааб ја зајакнува својата позиција како клучен снабдувач на системи за воздухопловство и извидување во Европа, што е важно во услови на растечка конкуренција на глобалните пазари на оружје. Заедничките проекти ќе вклучуваат развој на радарски станици, авионика и борбени платформи, земајќи го предвид борбеното искуство на Украина. Ова е од корист за Шведска не само економски, туку и технолошки, бидејќи производите тестирани во реални борбени услови се во поголема побарувачка на светските пазари.
За Европа, ова значи зајакнување на источното крило на НАТО и зголемување на целокупната одбранбена способност на регионот. Соработката со Украина, исто така, придонесува за постигнување на стандардите во Европа, што го олеснува интегрирањето на одбранбената индустрија. Продлабочените врски ѝ даваат предност на Шведска во формирањето на идните заеднички проекти во рамките на Европскиот фонд за одбрана, а на долг рок го зајакнуваат нејзиниот одбранбен потенцијал во Скандинавија и балтичките држави. Таквата соработка придонесува за стабилизација на регионот и зголемување на целокупната безбедносна рамнотежа во Европа. Соработката со Украина во областа на борбената авијација и радарските системи станува не само воено-технички фактор, туку и економски и геополитички фактор, со што се зајакнува улогата на Шведска во архитектурата на европската безбедност.
Партнерството со „Укроборнпром“ отвора нови пазари за производство и услуги за Сааб. Ова води до раст на извозот на шведски одбранбени технологии и создавање работни места во производството. Украина претставува голем пазар за авијациски и радарски решенија, што им помага на шведските компании да најдат нови клиенти во Европа. Заедничкото производство и размена на технологии ги зајакнуваат шведските и интегрираните европски синџири на снабдување, особено за критични компоненти за авијација и радар, со што се намалува зависноста од надворешни добавувачи надвор од ЕУ и НАТО.
Украинското борбено искуство му дава на Сааб можност да тестира и подобрува системи во реални борбени услови, особено во областа на радарот и воздушниот надзор, што ја зголемува конкурентноста на шведските решенија на глобалните пазари. Зајакнувањето на одбранбените капацитети на Украина преку соработка со шведската компанија значи поефикасно одвраќање на руската агресија на исток, што го зголемува целокупното ниво на безбедност за европските земји, вклучително и Шведска. Заедничките договори со Украина создаваат основа за поширок одбранбен сојуз меѓу Шведска и другите европски земји во областа на воздухопловството и надзорот, особено во рамките на НАТО и ЕУ.
Сааб, како клучен партнер во модернизацијата на воздухопловната и радарската инфраструктура на Украина, го зајакнува имиџот на Шведска како сигурен безбедносен сојузник, што може да ги зајакне политичките и трговските позиции на Стокхолм. Потенцијалните големи договори за авионите JAS 39 Gripen, за кои политичките одлуки се донесуваат на највисоко ниво во двете земји, и проширувањето на производството во Украина ќе обезбедат долгорочни нарачки за Сааб и шведскиот воено-индустриски комплекс, придонесувајќи за стабилноста и инвестициската привлечност на шведските компании.
Покрај тоа, Украина официјално го лансира пазарот за извоз на оружје и во 2026 година ќе создаде десет украински извозни центри во земјите од Северна Европа, Балтикот, Германија и Обединетото Кралство. Клучен фокус е на беспилотните системи, кои станаа најголемиот сектор на украинската индустрија за време на целосната војна. За европските земји кои се домаќини на извозните центри, ова значи директен пристап до оружје и технологии тестирани во борба против редовната руска армија.
Локирањето извозни центри во балтичките и северноевропските земји значително ја скратува логистиката, ги намалува трошоците и ја забрзува испораката на модерни системи до нивните армии. Од особено значење е лансирањето на комплетна производствена линија на украински дронови во Германија, како и постојните линии во балтичките земји, Обединетото Кралство и Полска. Ова ги интегрира украинските технологии директно во европскиот воено-индустриски комплекс. Овие земји добиваат не само увоз на производи, туку и локализација на производството, работни места и даночни приходи.
Украинските технологии овозможуваат побрзо затворање на критичните празнини во сегментот на производство на дронови од различни видови. Присуството на 450 украински компании во секторот на дронови создава голем систем отворен за инвестиции и соработка со европскиот бизнис. За балтичките и северноевропските земји, ова ја намалува зависноста од ограничен број традиционални добавувачи на одбрана, вклучително и оние што се натпреваруваат со ЕУ. Соработката со Украина, исто така, ја зголемува стратешката автономија на вклучените европски земји во областа на одбраната, бидејќи тие добиваат можност брзо да ги адаптираат технологиите на сопствените потреби без долги циклуси на развој.
Украинските решенија се базираат на реалното искуство од војна со висок интензитет, а не на теоретски сценарија, што ги прави особено вредни во услови на растечки закани од Русија, особено за балтичките земји. Извозните центри служат и како центри за размена на знаење и тактики на користење беспилотни системи. Со тоа, балтичките и северноевропските земји ја зајакнуваат сопствената безбедност, економија и одбранбена отпорност. Нивната соработка со Украина не е само чин на солидарност, туку и прагматична придобивка.
Украинските беспилотни летала беа развиени и подобрени во услови на целосна војна против Русија. Балтичките и скандинавските земји добиваат системи чија ефикасност е потврдена со реални борбени операции, што значително ги намалува ризиците од погрешни инвестиции во неефикасни платформи и го забрзува вооружувањето без повеќегодишни тест програми. Лансирањето на украински производствени линии во балтичките земји, Полска, Германија и Обединетото Кралство значи префрлање на дел од одбранбеното производство во тие земји, создавање работни места и користење на индустриските капацитети. Земјите ја намалуваат својата зависност од увоз однадвор од континентот, додека технолошката компетентност на европскиот персонал расте.
Соработката со Украина им дава на Латвија, Литванија, Естонија и земјите од Северна Европа алтернативен извор на модерно оружје надвор од традиционалните главни добавувачи, со што се намалува стратешката ранливост во случај на глобални политички кризи. Украина станува дел од европскиот одбранбен систем, што одговара на курсот на Европа кон стратешка автономија.
Декларацијата на Украина за 450 компании кои произведуваат беспилотни летала укажува на голем пазарен потенцијал за инвеститорите од партнерските земји, каде што се наоѓаат 10 извозни центри. Инвестициите во украински технологии носат значително повисоки приноси од традиционалните одбранбени проекти, што ја прави соработката економски привлечна, а не само политичка. Беспилотните системи на Украина им овозможуваат на земјите под закана од руски напад брзо да ги зголемат своите капацитети, особено во областите на извидување, борбени операции и електронско војување. Заедничките производствени центри го скратуваат времето помеѓу нарачката и испораката, зголемувајќи ја оперативната подготвеност на партнерските вооружени сили.
Извозните центри практично ја интегрираат Украина во европскиот воено-индустриски систем. Балтичките земји и Северна Европа добиваат сојузник со уникатно борбено искуство, што ја зајакнува нивната безбедност и заедничкиот отпор кон руските закани. Украинските технологии се развиени земајќи ги предвид тактиките и капацитетите на руската војска, што им дава на Латвија, Литванија и Естонија подобра подготвеност за потенцијални конфликти. Заедничкото производство и употреба на овие системи ја зголемува интероперабилноста на силите и директно го зајакнува одвраќањето на Русија.
Лансирањето на извоз на оружје и извозни центри ја покажува трансформацијата на Украина од примател на помош во полноправен партнер, создавајќи нова архитектура на одбранбено партнерство со европските земји кои се под директна руска закана, со што се зголемува нивната безбедност и одбранбена отпорност.
Западните земји конечно почнуваат да разбираат дека најдобриот начин да се принуди Кремљ на мир е токму поттикнувањето на воено-техничката соработка со Украина и широките инвестиции во заедничко воено производство.
*Олександар ЛЕВЧЕНКО e поранешен украински амбасадор во Хрватска и Босна и Херцеговина