Skip to content
Враќањето на Артан Груби има пошироки импликации за меѓународниот углед на земјата и односите со Вашингтон. Со оглед на тоа што тој е на „црната листа“ на САД, исходот од овој судски процес ќе биде под строг мониторинг на меѓународната заедница. Овој случај може да послужи како тест за капацитетот на македонското судство да процесира висока корупција без политички влијанија.
Доколку Груби навистина одлучи да соработува, тоа би можело да отвори нови истраги кои би ги засегнале врвовите на поранешната власт, но и да ги редефинира политичките сојузи во Македонија. Процесот ќе покаже дали институциите се подготвени да го спроведат принципот на владеење на правото до крај, без оглед на претходниот политички статус на осомничените.
Зошто Артан Груби се најде на „Црната листа“ на САД?
Во декември 2024 година, американскиот State Department го стави Груби на списокот на лица означени како „non grata“ / на црна листа, заедно со истакнат судија, поради сериозни корупциски активности и наводно влијание на судски процеси, вклучително и во врска со случајот за поранешниот директор на тајната служба, Сашо Мијалков.
Ова значеше дека нему и на неговите блиски членови на семејство им беше забранет влез во САД, што е дипломатска и политичка мерка што САД ја применува за да покажат дека не прифаќаат корупција како нормална практика.
Во текот на таа ситуација, македонското Обвинителство започна предистражна постапка, но јавноста долго време немаше конкретни развои додека тој беше во бегство.
Дали овој процес ќе биде под внимателен меѓународен мониторинг?
Најверојатно – да, но не со формална меѓународна контрола. Самото тоа што САД го ставија на црна листа значи некои држави и институции ќе го следат случајот како индикатор за борба против корупцијата во регионот.
САД и други меѓународни партнери, вклучително ЕУ и НАТО, доследно укажуваат дека ефективната борба против корупцијата е дел од реформите што Северна Македонија треба да ги спроведе.
Уште еден „тест“ за македонското судство и за македонските политичкиу елити
Ако судот и јавниот обвинител покажат дека можат да спроведат фер, транспарентен процес без влијанија од политички групи или странски притисоци, тоа би бил голем чекор напред за довербата во правниот систем.
Истовремено, овој случај сега е тест дали правосудството може да ги процесира високите политички фигури и да им суди наеднакво без оглед на моќта, позиции и политички врски што долго време се проблематични за земјата.
Поради санкциите и вниманието од странство, овој предмет ќе биде под повнимателен надзор од обично, што создава дополнителен притисок за правичност и правна строгост.
Ако треба некаков заклучок, враќањето и апсењето на Артан Груби е најнов развој во еден од најголемите корупциски случаи во земјата во последните години.
Неговото ставање на црната листа на САД беше силен меѓународен сигнал дека случаи на висока корупција не се „внатрешни прашања“ што ќе бидат игнорирани од партнерите.
Иако ние немаме формален меѓународен мониторинг на судењето, очигледно е дека меѓународната заедница ќе го следи развојот внимателно како индикатор за напредокот на правосудните реформи и борбата против корупцијата.
За македонското судство, овој случај е важен тест за независност, транспарентност и правично судење за високи политички функционери без политички влијанија.
Груби беше прифатен на 23 февруари 2026 при негово враќање во Северна Македонија на граничниот премин Блаце, откако повеќе од 1 година беше во бегство со активна меѓународна потерница поради обвиненија за сериозна корупција, злоупотреба на службена положба и повреда на јавни набавки, поврзани со работењето и договорите на Државната лотарија.
Обвиненијата наведуваат дека тој заедно со други лица се сомничи дека го оштетил буџетот за околу 8 милиони евра.
Откако вчера ги помина постапките во Обвинителството и во Кривичниот суд, на Груби му беше определен домашен притвор под 24 строга полициска контрола и надзор.
За СДСМ, одлуката на Артан Груби да му биде определен домашен притвор е потврда дека сè е договорено.