Skip to content
Ненадејната појава на Миодраг „Дака“ Давидовиќ во енергетскиот сектор на Северна Македонија предизвика голем политички скандал, разоткривајќи долгогодишни мрежи на влијание што се протегаат од Белград до Москва.
Давидовиќ, контроверзен црногорски бизнисмен роден во 1957 година во Никшиќ, е далеку од обичен инвеститор. Со децении, тој изгради огромна бизнис империја што опфаќа трговија со нафта, градежништво, недвижнини и производство на алкохол низ Црна Гора, Србија и Република Српска. Неговите активности долго време ги замаглуваа линиите помеѓу бизнисот, политиката и регионалните структури на моќ, пишува порталот EUalive.
Профил обликуван од контроверзии
Кариерата на Давидовиќ започна во црногорската челична индустрија. Во 1990-тите, тој ја основа компанијата Нексан и се вклучи во управувањето со челичарниците во Никшиќ.
Надвор од бизнисот, тој имаше безбедносни и министерски функции во структурите контролирани од Србите за време на југословенските војни.
Во последниве години, тој финансираше просрпски политички партии и Српската православна црква – вклучувајќи големи реставрации како што е манастирот Острог. Овие врски го позиционираа како клучен донатор и сојузник во Црквата, што многу аналитичари го сметаат за средство за проектот „Српски свет“ на Белград, насочен кон зајакнување на влијанието врз српските заедници низ целиот Балкан.
Неговите врски се проширија понатаму. Давидовиќ е поврзан со руски личности, вклучувајќи пратеници и поранешни разузнавачи, што предизвика загриженост за каналите до Москва.
Соединетите Американски Држави го санкционираа во 2023 година за корупција, малигно влијание и активности што ја поткопаа регионалната стабилност и евроатлантската интеграција и го ставија на нивната „Црна листа“.
Искрата во Северна Македонија
Сегашниот скандал избувна откако се појавија извештаи дека Хронос Сум, компанија поврзана со Давидовиќ, е вклучена во државниот енергетски план на Северна Македонија за 2026 година за изградба на фотоволтаични централи на над 900 хектари во близина на Штип.
Опозициските партии, особено Социјалдемократскиот сојуз на Македонија (СДСМ), го осудија потегот како „огромен скандал“, тврдејќи дека тој отвора врата за личност санкционирана од САД и ги разоткрива сомнителните врски во владата предводена од ВМРО-ДПМНЕ на премиерот Христијан Мицкоски.
Владини претставници возвратија, негирајќи ги прекршоците и обидувајќи се да го поврзат Давидовиќ со претходната влада на СДСМ под Зоран Заев.
Пошироки мрежи на власт
Контроверзноста добива дополнителна тежина од клучните личности во сегашната македонска влада. Министерката за енергетика Сања Божиновска, која го надгледува секторот, претходно се соочи со критики поради нејзиниот деклариран бугарски етнички идентитет. Вицепремиерот Иван Стоилковиќ е познат по тоа што отворено го поддржува концептот „Српски свет“ и одржува силни проруски и антиевропски позиции. Неговата ќерка работи во руски државно финансиран фонд за јавна дипломатија именуван по Александар Горчаков.
Овие врски сугерираат дека случајот „Дака“ не е изолиран бизнис договор, туку дел од подлабоки политички, економски и идеолошки мрежи. Аналитичарите долго време предупредуваат дека српското и руското влијание на Западен Балкан функционира преку мешавина од бизнис посредници, црковни структури, медиуми и националистичка политика – честопати насочени кон ослабување на евроатлантската интеграција.
Зошто е важно
Она што започна како спор околу еден енергетски проект, се разви во поширока дебата за транспарентност, странско влијание и интегритет на институциите на Северна Македонија. Случајот покажува како нетранспарентните бизнис и регионални моќни игри продолжуваат да ја доведуваат во прашање стабилноста на земјата и нејзиниот пат кон Европската Унија.
Додека обвинувањата се разгоруваат меѓу владата и опозицијата, аферата „Дака“ служи како суров потсетник за сложената интеракција меѓу бизнисот, политиката и геополитиката на Балканот – каде што старите мрежи ретко исчезнуваат; тие едноставно се адаптираат.