„Стоп за Усје“ ја менува стратегијата, гневот го пренасочува кон институциите

Протестниот марш закажан за 31 јануари 2026 година означува значајна промена во стратегијата на граѓанската иницијатива Стоп за Усје. Наместо фокусирање само на локални блокади, движењето го насочува својот револт кон центрите на политичка моќ во Скопје. Маршот, кој ќе започне пред Владата, ќе продолжи кон Собранието и ќе заврши пред Министерството за животна средина и просторно планирање, симболизира барање за системска одговорност.

Оваа ескалација доаѓа по претходните собири, вклучувајќи ја и блокадата на крстосницата меѓу булеварите Борис Трајковски и Србија на 27 јануари 2026, што укажува на тоа дека граѓаните повеќе не ги прифаќаат институционалните оправдувања за долготрајниот молк. Организаторите инсистираат на мирен протест без партиски обележја, со што се обидуваат да ја зачуваат автентичноста на еколошката кауза и да спречат политичка инструментализација на правото на чист воздух.

Клучниот мотив за незадоволството лежи во законската рамка за А-интегрирана еколошка дозвола, која овозможува големите индустриски капацитети сами да вршат мерења на емисиите. Активистите тврдат дека овој механизам создава конфликт на интереси, бидејќи податоците што ги доставува Цементарница ТИТАН Усје не се перципираат како веродостојни од страна на јавноста. Барањето за независни мерни станици под директна контрола на Државниот инспекторат за животна средина е обид да се воспостави објективен надзор. Оваа ситуација ја разоткрива немоќта на државата да обезбеди транспарентна контрола која би ги смирила сомнежите на жителите на Скопје.

Додека институциите се повикуваат на процедури, граѓаните бараат резултати во реално време, сметајќи дека сегашниот модел на месечно известување остава простор за манипулации со просечните вредности на загадувањето.

Од другата страна на конфликтот, менаџментот на ТИТАН Усје, која е дел од меѓународната Титан Групација со седиште во Грција, цврсто стои на ставот дека работи согласно домашната и регулативата на Европската унија. Компанијата потенцира дека во изминатите шест години инвестирала над 36 милиони евра во модернизација и заштита на животната средина. Нивната одбрана се темели на тврдењето дека загадувањето во Скопје е мултифакторно, посочувајќи ги сообраќајот и затоплувањето на домовите како примарни извори.

Сепак, за јавноста, овие аргументи често делуваат како обид за дефокусирање од индустриските емисии, особено во ноќните часови кога граѓаните пријавуваат видливо зголемување на чадот од фабричките оџаци. Овој јаз меѓу корпоративните извештаи и субјективното чувство на граѓаните создава постојан социјален конфликт.