Skip to content
Словенија гласаше на парламентарните избори во недела, но кампањата беше засенета од афера што звучи како мешавина од политички трилер и разузнавачко досие. Владата на премиерот Роберт Голоб тврди дека израелската приватна разузнавачка фирма „Блек Кјуб“ (Black Cube) е вмешана во обид да влијае врз изборниот процес, откако пред самото гласање се појавија тајно снимени материјали и обвинувања за состаноци на луѓе од таа компанија со словенечки опозициски актери.
Голоб го опиша случајот како напад врз суверенитетот на државата и побара европска истрага, додека европските медиуми објавија дека случајот дополнително ја разгоре веќе тесната трка меѓу неговата партија и десничарската опозиција предводена од Јанез Јанша, политичар познат по својата блискост со Доналд Трамп.
Ваквите обвинувања не се нови за „Блек Кјуб“, која ја нарекуваат „Приватен Мосад“. Напротив, тоа е компанија која го изградила својот углед низ годините врз операции во сивата зона помеѓу приватна истрага, политички притисок и класична шпионажа. Компанијата е основана во 2010 година од поранешните израелски разузнавачки службеници Дан Зорела и Ави Јанус, а фирмата се претставува како елитен тим за собирање разузнавачки информации во судски постапки од висок профил, корпоративна војна и случаи на службени лица. Нејзините советодавни структури вклучуваа луѓе од самиот врв на израелскиот безбедносен естаблишмент, меѓу кои и поранешниот шеф на Мосад, Ефраим Халеви.
„Приватен Мосад“
Пред неколку години, токму Халеви ја бранеше методологијата на компанијата тврдејќи дека денес клучните докази се помалку и помалку се добиваат преку документи, а се повеќе и повеќе преку „човечки извори“. Оваа формулација убаво ја опишува суштината на бизнисот со Блек Кјуб: лажни идентитети, фиктивни компании, внимателно насочени состаноци во хотели во Лондон, Виена или Прага, скриени микрофони, дискретно снимање и обид целта да каже што сака да чуе клиентот.
Во статија на Волстрит џурнал од 2019 година, Блек Кјуб беше опишан како „приватен Мосад“, но и како компанија чии операции честопати не успеваат поради несмасни агенти, лоши екрани и премногу агресивни методи. Според извештајот, на оперативците им биле обезбедени телефони, лажни имиња, скрипти, па дури и перики, додека седиштето во Тел Авив одржувало фиктивни веб-страници и одговарало на повици претставувајќи се како вработени во лажните компании. Исто така, се тврдеше дека вработените биле подложени на годишни полиграфи за да се потврди лојалноста и тишината. Не е можно независно да се потврдат овие тврдења во целост, но тие се вклопуваат во моделот на работа што го опишуваат другите медиуми со години.
Работеле за Вајнштајн
Најголемиот скандал што Блек Кјуб го донесе на светската сцена беше случајот со филмскиот продуцент Харви Вајнштајн. Среде откритијата за обвинувања за сексуален напад, Вајнштајн го ангажираше Блек Кјуб да ги следи новинарите и жените што го обвинија, со цел да спречи објавување на приказните и да ги компромитира оние што зборуваа.
Еден агент се претстави како активист за женски права и им пристапи на актерките и другите луѓе во кругот на Вајнштајн под лажен идентитет. Договорите и сведоштвата објавени во американските медиуми покажаа дека целта не била само да се соберат информации, туку и да се задуши истрагата и да се заплашат изворите. Тој случај го претвори Блек Кјуб во симбол на приватизирана шпионажа во служба на моќните.
Соработка со луѓето на Трамп
Веднаш следеа нови откритија: истите оперативци што работеа за Вајнштајн беа користени и во операцијата против поранешните функционери на администрацијата на Барак Обама. Луѓе вклучени во одбраната на нуклеарниот договор со Иран, како што се Бен Роудс и Колин Кал, беа цел на напади. Според „Њујоркер“, „Блек Кјуб“ ги собрал нивните биографски податоци, контакти, семејни информации и се обидел да пронајде материјал што би ги дискредитирал поддржувачите на договорот. Во извештаите исто така се споменува дека фирмата негирала формални врски со тимот на Трамп, но политичкиот контекст бил јасен: тоа била операција што се совпаѓала со интересите на луѓе блиски до опкружувањето на Трамп и неговата агенда за уништување на договорот на Обама со Иран.
Врската со политичките орбити на Трамп го следи „Блек Кјуб“ и пошироко. Денешната словенечка приказна затоа добива дополнителна тежина: Јанез Јанша не е само локален лидер на опозицијата, туку и еден од најпознатите европски политичари кој со години е близок со Трамп и Виктор Орбан. Кога компанија со историја на валкани операции се појавува во таква политичка средина, тогаш веќе не станува збор само за словенечко внатрепартиско пресметување, туку за модел во кој приватната разузнавачка индустрија се потпира на меѓународни мрежи на десницата, капиталот и политичкото влијание.
Кампања против Лаура Ковеши
Меѓу најпознатите афери со Блек Кјуб е Романија. Таму, оперативци на компанијата беа уапсени во 2016 година поради кампања насочена против Лаура Ковеши, тогашна раководителка на романското обвинителство за борба против корупцијата.
Романските власти ги обвинија за вознемирување, сајбер упади и обид за заплашување на луѓе од нејзината околина. Подоцна, беа изречени и условни казни, а тој случај остана еден од ретките во кои државните власти отворено им ја свртеа страната на Блек Кјуб и неговите луѓе. За компанија која сакаше да се претстави како врвна
и невидлива, Романија беше болен доказ дека дури и приватните шпиони можат да бидат фатени со рацете во оперативната кал.
Следење на опозицијата во Конго
Уште потемна беше трагата во Демократска Република Конго. Извештаите за работата на фирмата ја поврзуваа „Блек коц“ со режимот на Џозеф Кабила, за кој наводно собирале информации за опозицијата и противниците на Кабила. Според достапните информации, агентите организирале операција од хотел во Киншаса, чија цел била да се следи што прави опозицијата, со кого се среќава и како го планира отпорот. Во земја каде што политиката, богатството со природни ресурси и насилството долго време се испреплетени, ангажирањето на приватна израелска разузнавачка фирма покажа до кој степен шпионските услуги станаа стока на глобалниот пазар.