Skip to content
Во интервју за агенцијата Бета, на маргините од состанокот на министрите за одбрана на членките на НАТО оваа недела во Брисел, заменичката генерална секретарка на НАТО Радмила Шекеринска изјави дека Алијансата отсекогаш ги повикувала властите низ целиот регион да се вклучат во дијалог, да ги решат преостанатите политички прашања и да го поддржат просперитетот и стабилноста на регионот.
„Веруваме дека сите земји во регионот можат да придонесат и се заинтересирани да ја поддржат стабилноста на регионот. Затоа очекуваме сите да дадат поддршка во овој поглед“, рече Шекеринска.
На прашањето за неодамнешниот состанок на одбранбените претставници на Хрватска, Албанија и Косово и најавата за првите заеднички воени вежби, како и за реакцијата на Министерството за одбрана на Србија, кое објави дека тоа има потенцијал да произведе долгорочни безбедносни последици и да ја дестабилизира ситуацијата во Западен Балкан, Шекеринска изјави дека Албанија и Хрватска придонесуваат за регионалната стабилност.
„Албанија и Хрватска не се само сигурни и вредни сојузници во рамките на Алијансата. Тие се исто така важни придонесувачи за регионалниот мир и стабилност. Тие се присутни во КФОР, но генерално се многу фокусирани на поддршка на оваа агенда во регионот“, рече Шекеринска.
Таа додаде дека НАТО не учествувал во дискусиите или консултациите за декларацијата за одбранбена соработка што Загреб, Тирана и Приштина ја потпишаа во март минатата година, но дека членството во НАТО не ги спречува земјите да имаат дополнителни одбранбени договори со трети страни.
„Она што генерално го гледаме е дека, се разбира, глобалната геополитичка ситуација влијаела и на регионот. Гледате повеќе вежби, повеќе инвестиции во одбраната и безбедноста, но секогаш ги покануваме сојузниците и партнерите да се вклучат и во политички дијалог и решавање на преостанатите прашања во регионот. Нашето присуство на Западен Балкан има за цел да го поддржи овој вид политички дијалог“, рече Шекеринска.
„НАТО го поддржува дијалогот меѓу Белград и Приштина“
За таа цел, додаде таа, НАТО го поддржува дијалогот меѓу Белград и Приштина и создава средина погодна за политичко решение.
„Немам сомнение дека сите наши сојузници цврсто веруваат дека безбедноста, мирот и просперитетот се единствениот пристап за Западен Балкан“, истакна Шекеринска.
Во врска со зајакнувањето на воените капацитети, купувањето оружје и воена опрема во регионот во последните години, Шекеринска рече дека членките на НАТО, како и земјите од целиот свет, почнаа да инвестираат повеќе во одбраната поради геополитичките настани.
Таа потсети дека на самитот на НАТО во Хаг минатата година, членките се обврзаа да ги зголемат средствата за одбрана на пет проценти од БДП до 2035 година, со цел да се зајакне одбраната и одвраќањето.
„Тоа не е резултат на трка во вооружување, туку резултат на закана што беше многу јасна. Заканата што ја претставува Русија, не само за Украина, туку и за евроатлантскиот сојуз, туку и заканата од тероризам“, рече Шекеринска.
Ова, изјави таа, се случува низ целиот свет затоа што кога безбедноста е загрозена и кога луѓето гледаат дека повеќе не живеат во период на мир, инвестициите во одбраната се зголемуваат.
„Но, клучното прашање е што да се прави со тие инвестиции. Секогаш сме велеле дека сакаме да го зајакнеме одвраќањето и одбраната. Тоа не е агресивен став. Секогаш е одвраќање и одбрана. И ние ќе продолжиме да го развиваме за да можеме да спречиме војна“, рече Шекеринска.
Таа нагласи дека земјите треба да се фокусираат на градење темели за мир, инвестирање во безбедноста, а на Западен Балкан тоа значи политички дијалог и решавање проблеми што би можеле да ја загрозат стабилноста.
„Нема воена опрема што може да ви помогне без вистински политички дијалог“, нагласи Шекеринска.
Таа додаде дека земјите од регионот треба да се посветат на економска соработка и напредок на патот кон членство во ЕУ.
„Би сакале да видиме Западен Балкан што проектира мир, стабилност и создава просперитет за сите свои граѓани. Би сакале да видиме помала потреба за дополнителна поддршка бидејќи земјите во регионот можат да обезбедат безбедност и одбрана. Но, секако, одредена реторика во регионот, која понекогаш предизвикува поделби, во некои земји гледаме и сецесионистичка реторика, не придонесува за тоа“, рече Шекеринска.
„Добивме гаранции од властите во Белград дека ќе се утврди одговорноста за Бањска“
Заменик-генералниот секретар на НАТО изјави дека очекуваат и сметаат на тоа дека ќе ги изведат пред лицето на правдата одговорните за нападот врз членовите на мисијата КФОР во Звечан и конфликтот во Бањска во 2023 година, додавајќи дека на овој начин сакаат да спречат вакви настани да се повторат.
„Добивме гаранции или многу јасна обврска од властите во Белград дека ќе се утврди одговорност и тоа ќе биде наш став и во иднина“, рече Шекеринска.
Генералниот секретар на НАТО, Марк Руте, изјави на конференција во Брисел оваа недела дека „одговорноста сè уште чека“ за настаните во Косово, додавајќи дека претседателот на Србија му ветил дека ќе ја исполни и дека очекува тоа наскоро да го стори.
„Ова многу јасно ќе биде повик што ќе го даваме одново и одново и очекуваме дека српските власти ќе излезат со резултати“, рече Шекеринска.
На прашањето дали ова значи дека досега нема резултати по тоа прашање, Шекеринска одговори дека „затоа Руте повторно повика на одговорност“.
Присуството на НАТО во регионот, преку КФОР и разни други тимови покажуваат јасна посветеност на таа воена алијанса за поддршка на мирот и стабилноста, рече Шекеринска, нагласувајќи дека Западен Балкан е од стратешко значење за НАТО и дека Алијансата останува многу активна во регионот.
Таа потсети дека НАТО има неколку членки во регионот, Црна Гора, Албанија и Северна Македонија, како и партнери, вклучувајќи ја и Србија.
„Секако, глобалните геополитички околности станаа поопасни, понепредвидливи. Алијансата е многу фокусирана на зајакнување на одвраќањето и одбраната, на продолжување на поддршката на Украина, но тоа не значи дека ја губиме од вид важноста на Западен Балкан“, рече Шекеринска.