Skip to content
Српскиот претседател Александар Вучиќ се охрабри од неодамнешните избори во 10 општини, на кои победи неговата Српска напредна партија, која формално не ја предводи, но која водеше кампања спротивно на Уставот.
Во петокот тој започна разговори со партиите, а белградскиот весник „Политика“ објави дека темите вклучуваат „барање на дел од граѓаните за предвремени парламентарни избори, став кон Европската Унија и однесувањето на Србија во сложените меѓународни услови во областа на безбедноста и енергетиката“. Кој е „делот од граѓаните“ останува тајна. Студентите не се.
Претседателката на парламентот, Ана Брнабиќ, изјави дека Вучиќ ќе започне дијалог со СПП, но и со сите други политички партии, вклучително и оние од поранешната влада, како и со други политички фактори кои сакаат да учествуваат. Покани, според информациите, се испратени и до опозициските партии и, како што наведува официјалната формулација на владата, до опцијата за студентска блокада.
Вучиќ ги потврдува постојните опции за коалиција и се обидува да процени кога би бил идеалниот момент за избори. Аналитичкиот центар Тенео предупредува дека „економските предизвици и инфлациските притисоци што произлегуваат од војната на Блискиот Исток би можеле дополнително да ја оптоварат популарноста на владејачката партија“. Ова е аргумент за одржување избори што е можно поскоро.
Од друга страна, ако последиците од кризата на Блискиот Исток се интензивираат уште повеќе, брзото распишување избори можеби не е идеална опција. Но, постои и можност да се најде позитивна страна во ова: обвинување на САД и нападот врз Иран како причина за лошата економска состојба – никогаш не пропуштајте добра криза.
Сигурно е дека Вучиќ ќе распише избори оваа година. Една можност е Видовден, 28 јуни, да се потпре на емоциите на граѓаните, бидејќи е важен верски празник. Одложувањето би ги поместило изборите до крајот на годината со надеж дека економската состојба ќе се стабилизира, а студентското движење дополнително ќе ослабне.
Брнабиќ рече дека СПП ќе разговара со претседателот и ќе го замоли да биде нивен кандидат за премиер, „но на крајот тоа ќе биде негова одлука“. Вучиќ одговори предвидливо, посочувајќи дека се обидува да ја избегне кандидатурата, „но морам да бидам сигурен и убеден дека ние (СНП) ќе победиме, бидејќи не сакам да ја оставам земјата во најлоши раце. Многу добро знам какви кукавици се тие – би ме замолиле да не трчам никаде и би дале сè на светот само за да не ги победам повторно. И го сакам тоа, бидејќи мојата цел е сериозни и одговорни луѓе да ги победат уште еднаш. Ако може да се направи без мене, ќе го направам тоа, но ако не може да се направи, ќе помогнам“. Премногу зборови да се кажат: Ќе го направам тоа, бидејќи другите се закана за Србија. Навистина е тажно за Србија ако зависи од една личност.
Моделот Милановиќ или Радев
Тој со тоа потврди дека тврдењата од минатата година дека ќе се врати на премиерската функција (Уставот му дозволува два претседателски мандати, од кои вториот истекува следната година) се вистинити, иако ги нарече лаги.
Останува нејасно дали ќе има само избори за Народното собрание или ќе бидат поврзани и со претседателските. Ќе видиме дали ќе го следи патот на Зоран Милановиќ и ќе ја води кампањата на СПП без да поднесе оставка од претседателската функција, или ќе го следи примерот на поранешниот бугарски претседател Румен Радев, кој поднесе оставка и сега ќе учествува на изборите со својата нова партија.
Доколку поднесе оставка, ќе биде заменет од Брнабиќ, претседател на парламентот, но максимум три месеци, во кои мора да се закажат претседателски избори. Се чини веројатно дека Вучиќ ќе ги поврзе изборите и ќе остане претседател сè додека не ја преземе премиерската функција, кон која ќе се помести политичкиот центар на гравитација во Србија. Таквиот развој на настаните покажува дека Белград е веќе изборна автократија, бидејќи власта не зависи од институционалниот модел пропишан со Уставот, туку од едно лице.
По разговорите со Вучиќ, се огласи Александар Вулин, политичар со јасно изразена проруска ориентација. „Предложивме сите Срби од територијата на поранешна Југославија и сите оние кои се идентификуваат како Срби во своите земји автоматски да добијат право на српско државјанство – на овој начин Србија би ја зајакнала својата позиција во регионот.“ Така беше најавено спроведувањето на Декларацијата на Сесрпскиот совет и парафраза на тезата на Вук Стефановиќ Караџиќ „Србите – сите и насекаде“. Српскиот свет. Овие идеи се блиски до Вучиќ, но ги изразува Вулин. I BGNES
*Анализата е на Жељко Тарканец во хрватското издание „Јутарни лист“