Skip to content
„Удрете на Бондстил“, „Еве уште една американска база! Ви благодарам однапред.“ Од почетокот на американско-израелската операција против Иран – овие пораки циркулираат на каналите на српски јазик на Телеграм и други социјални мрежи. Сместен недалеку од градот Феризај во Косово, Бондстил е најголемата американска воена база на Балканот. Во некои групи на Телеграм – со помеѓу 10.000 и над 80.000 претплатници – се циркулираат мапи што ја покажуваат локацијата на базата, придружени со коментари што ја опишуваат како „најголема закана за Иран“. Други објави го покажуваат дометот на иранските балистички ракети центрирани на Косово, со провокативни фрази како „Само направи го тоа“.
На 1 март, српскиот крајно десничарски канал „Бунтот е вистинскиот дух“ ги објави точните координати на базата, наведувајќи: „Велат дека сме екстремисти и дека треба да се срамиме што сакаме Бондстил да биде во пламен“. Објавата е прегледана над 20.000 пати.
Друг канал, „Коридор“, со 11.000 претплатници, објави дека ќе шири вести за војната само ако се случи „значаен настан“ – „на пример, ако Бондстил биде погоден“ – додавајќи дека сака „двата да исчезнат“. Координатите на базата се споделуваат таму неколку пати, понекогаш заедно со мапи од дострелот на иранските ракети. Каналот претходно го користеше „Северната бригада“, која беше прогласена за терористичка организација од страна на косовската влада во 2023 година.
Проруските канали како што се „Српски вестник“, „Српска Спарта Инфо“ и „Бункер“ исто така шират слична содржина. Заедно, тие имаат над 50.000 претплатници. Истите повици се шират на Фејсбук и Х, вклучително и во групи како „Срби и Руси, браќа засекогаш“.
Повеќето од овие канали се појавија по руската инвазија на Украина во 2022 година. Нивната уредничка линија е јасно проруска и непријателска кон каква било соработка со Западот. Косово е централна тема, со пораки како „Косово е Србија“ или „Нема предавање“, што поттикнува наратив за делегитимизирање на косовските институции.
Според Јета Лошаи од Косовскиот центар за безбедносни студии, овие постови не претставуваат веродостојна воена закана: Иран нема капацитети да го нападне Косово. Сепак, тие се вклопуваат во познат модел на засилување на дезинформациите. „Проруските мрежи ги искористуваат моментите на геополитичка тензија за да шират алармантни и непотврдени тврдења. Западниот Балкан останува политички кревок регион, честопати цел на наративи насочени кон создавање вознемиреност и поткопување на довербата во институциите“, објаснува таа. Целта е првенствено психолошка и политичка: да се зголеми чувството на нестабилност и дополнително да се поларизираат општествата во регионот.
Мисијата на НАТО во Косово (КФОР) објави дека во моментов нема значајни промени во распоредувањето на нејзините сили. Алијансата појасни дека составот и подготвеноста на контингентот периодично се разгледуваат и адаптираат според развојот на ситуацијата, така што мисијата останува способна да го исполни својот мандат.
„Силите и распоредувањето на КФОР периодично се прегледуваат и се прилагодуваат на околностите, така што мисијата останува ефикасна. Во моментов не се разгледуваат значајни промени“, соопшти мисијата, истакнувајќи дека САД продолжуваат да играат клучна улога во операцијата предводена од НАТО, со околу 600 војници распоредени во Косово. Италија има најголем контингент, со над 900 војници. Вкупно, во земјата има повеќе од 4.600 војници на КФОР.
Косовското Министерство за одбрана соопшти дека не добило никакви официјални информации во врска со повиците.