Грчката „фабрика за вештачка интелигенција“ PHAROS станува регионален центар за вештачка интелигенција во Југоисточна Европа, бидејќи ќе биде поврзана со четири антени на фабриката за вештачка интелигенција во Кипар, Малта, Северна Македонија и Србија.
PHAROS, грчката фабрика за вештачка интелигенција, којашто влезе во последната фаза на имплементацијата, се појавува како регионален центар за вештачка интелигенција во Југоисточна Европа. Четирите антени на фабриката за вештачка интелигенција во Кипар, Малта, Северна Македонија и Србија ќе бидат поврзани со PHAROS, создавајќи растечки екосистем за вештачка интелигенција во регионот. Центрирана во Грција, оваа мрежа од меѓусебно поврзани центри ќе споделува компјутерски ресурси, податоци и алатки. Имено, од тринаесет (13) антени на фабриката за вештачка интелигенција низ Европа, четири (4) ќе бидат директно поврзани со грчката фабрика за вештачка интелигенција, PHAROS.

Преку соработката со четирите антени на фабриката за вештачка интелигенција, фабриката за вештачка интелигенција PHAROS ќе добие директен пристап до четири нови заедници на вештачка интелигенција, дополнително зајакнувајќи ја својата улога како транснационален центар за вештачка интелигенција во Југоисточна Европа за поддршка на тековниот развој на националните екосистеми за вештачка интелигенција.
Антените за вештачка интелигенција во Кипар, Малта, Северна Македонија и Србија ќе соработуваат тесно со PHAROS, нудејќи и добивајќи пристап до ултра-високо-перформансни компјутерски ресурси специјално оптимизирани за апликации за вештачка интелигенција – поттикнувајќи истражување, иновации и индустриски напредок во повеќе сектори.
Секоја антена од фабриката за вештачка интелигенција придонесува со единствена тематска и географска експертиза, зајакнувајќи ја и соработката и долгорочната одржливост на поширокиот екосистем. Преку едукација, заеднички развој на модели и размена на знаење, антените активно го промовираат усвојувањето на решенија за вештачка интелигенција и во јавниот и во приватниот сектор.
Четирите антени поврзани со фабриката за вештачка интелигенција PHAROS
Кипар: PHAROS-CY
Кипар развива силен центар за дигитални иновации и истражувачка извонредност преку PHAROS-CY, координиран од Кипарскиот институт. Оваа антена се фокусира на три клучни столба: здравство, култура и јазик и одржливост. Нејзините активности вклучуваат биомедицински апликации за вештачка интелигенција за ретки болести, јазични модели прилагодени на кипарскиот дијалект, дигитални алатки за зачувување на културното наследство и системи за вештачка интелигенција за следење на климата и загадувањето на воздухот.
Малта: MDIA Antenna
Малтешката антена, координирана од Малтешкиот орган за дигитални иновации, ќе се фокусира на поддршка на мали и средни претпријатија и стартап компании во усвојувањето на технологиите за вештачка интелигенција, особено во областите на јавните услуги и превозот – два клучни сектори за островската нација. Преку PHAROS, локалните засегнати страни ќе добијат пристап до компјутерски ресурси, консултантски услуги и алатки за развој на вештачка интелигенција, подобрувајќи ја дигиталната отпорност на Малта и зајакнувајќи ја нејзината конкурентност на европско ниво.
Северна Македонија: Везилка
Антената „Везилка“ ќе биде сместена на Факултетот за информатика и инженерство на Универзитетот „Св. Кирил и Методиј“ во Скопјe. Ќе соработува тесно со PHAROS на иницијативи во здравството, одржливоста и зелената енергија, придонесувајќи во локалниот екосистем преку програми за обука, консултантски услуги и пристап до напредни компјутерски ресурси.
Србија – IPB AIFA
Институтот за физика на Универзитетот во Белград (IPB) ја предводи Српската антена, со фокус на здравството, одржливоста и јазикот и културата. Ќе нуди обука, услуги за поддршка и пристап до компјутерски ресурси, служејќи како мост помеѓу локалните академски и деловни заедници и поширокиот европски екосистем на вештачка интелигенција.
Финансирање и грчкиот конзорциум „ФАРОС“

Фарос е една од првите тринаесет „фабрики“ за вештачка интелигенција во Европа и претставува стратешки важна иницијатива, бидејќи ја зајакнува конкурентноста, развојот на доверливи апликации за вештачка интелигенција и промоцијата на иновациите со фокус на одржливоста. Министерството за дигитално управување и вештачка интелигенција одигра клучна улога во успешното поднесување на предлозите во рамките на Заедничкото претпријатие EuroHPC (EuroHPC-JU). Оваа иницијатива ќе обезбеди европско финансирање кое ќе покрие до 50% од подобните трошоци за проектот, а преостанатите 50% ќе бидат финансирани од земјите учеснички. Лансирањето на овие проекти се очекува во текот на 2026 година, усогласено со првата фаза од оперативното воведување на Фабриката за вештачка интелигенција ФАРОС.
Фарос го спроведува национален конзорциум предводен од Националните инфраструктури за истражување и технологија (GRNET S.A.), со партнери, вклучувајќи го Националниот центар за научни истражувања „Демокритос“ (NCSR-D), Националниот технички универзитет во Атина (NTUA), Истражувачкиот центар Атена и Грчката корпорација за средства и партиципации (HCAP/Growthfund), Националниот инвестициски фонд, во тесна соработка со Специјалниот секретаријат за стратешка предвидливост на Владата.