Skip to content
Кога ЕУ се соочува со криза, светлата се палат во ултра-безбедна просторија длабоко во зградата во Брисел каде што се состанува Европскиот совет. Во текот на изминатата година, тие беа запалени почесто од кога било, објави Политико.
Серија соби, вклучувајќи го и подрумскиот „бункер“ дизајниран да спречи надзор, е место за состаноци на амбасадорите на ЕУ кои играат поголема улога од кога било досега во одлучувањето за одговорот на блокот на неговите најголеми предизвици. Од заканите на Доналд Трамп за преземање на Гренланд и воведувањето на увозни тарифи до конфликтот во Газа и Украина, можноста за напад врз Иран и пошироките загрижености за европската економија, ова формирање на најмоќните национални претставници со постојан престој во Брисел доаѓа до израз.
Што е Корепер?
Позната во бриселскиот жаргон како Корепер II (скратено од Комитет на постојани претставници), оваа група постои исто толку долго колку и ЕУ. Постепено си дава повеќе овластувања за донесување одлуки, не само за да може блокот да функционира поефикасно, туку и како противтежа на сè помоќната Европска комисија, извршната власт на ЕУ.
- Дури и пред почетокот на нашето претседателствување со Советот на ЕУ, им кажав на моите колеги дека ќе одржуваме два состанока на Корепер неделно, наместо вообичаениот. Имаше сè поголем број работи што требаше да се решат и не сакав Корепер да мора да работи до доцна во ноќта – рече Агњешка Бартол, амбасадорка на Полска во ЕУ, која претседаваше со седниците за време на нејзиниот шестмесечен мандат минатата година.
За време на претседателствувањето на Данска со ЕУ, кое следеше по претседателствувањето на Полска, групата се состануваше секојдневно пред големата одлука за тоа како да се осигури дека Украина нема да остане без пари, а нејзината најголема задача беше да најде решение за загриженоста на Белгија и другите за користењето на руските средства за финансирање на заемот. Под сегашното кипарско претседателство, Корепер II често се состануваше до три пати неделно.
Во јануари, амбасадорите беа отповикани во недела навечер, само неколку часа откако американскиот претседател Доналд Трамп се закани дека ќе воведе високи тарифи на своите сојузници како дел од обидот за анексија на Гренланд. Ова беше првпат ЕУ да се состане за да разговара за одговор и, за неколку часа, беше постигнат широк договор да се разгледа можноста за одмазда со економски мерки. Корепер си даде флексибилност и мандат да реагира брзо на настаните, додека претходно националните лидери беа поканети на состанок, што значително ќе го забавеше донесувањето одлуки во ЕУ.
Тајни состаноци во срцето на ЕУ
Форматот далеку ги надмина своите почетоци како подготвително тело пред повеќе од половина век, рекоа четворица дипломати кои беа присутни на Корепер во текот на изминатите две години. Тоа е процес што започна за време на пандемијата на ковид кога тоа беше единствениот физички состанок што се одржа, па дури и владините министри беа сведени на видео конференциски повици.
Внатре во салата, амбасадорите често се движат помеѓу своите места во внатрешниот ред за да се консултираат со експерти и советници што седат зад нив, вклучувајќи се во слободна дебата со вртење на знак со името на нивната земја на неговата страна. Правните претставници се таму за да советуваат за решавање на сложени прашања, а на маргините, делегатите се шегуваат и отворено зборуваат за своите загрижености.
- Овие работи мора да функционираат со консензус, а ако сакате да се стремите кон консензус, мора да му верувате на Корепер дека ќе го пронајде. Тука можете да посредувате во компромис. Секако, амбасадорите се страствени за одбрана на интересите на своите земји, но тие се обидуваат да ги гледаат работите од перспектива на другите – рече дипломат од ЕУ кој присуствуваше на разговорите за ова прашање.
Официјално, Корепер не е тело за донесување одлуки. Но, оние што беа присутни велат дека линиите стануваат сè понејасни во последните години.
„Ако сме искрени, навистина таму се донесуваат одлуките“, рече друг дипломат, тврдејќи дека иако националните лидери мора редовно да ги одобруваат неговите постапки, брзината на геополитиката значи дека некои работи не можат да чекаат со месеци помеѓу самитите на лидерите.
- Постои сè поголем број досиеја што се премногу политички за експертски групи, но премногу технички за политичарите, каде што мораме да ги разгледаме работите малку подетално пред да дојдат пред лидерите. И тоа е Корепер – рече третиот дипломат.
Геополитичка несигурност
Таа улога стана појасна откако претседателот на Европскиот совет, Антонио Коста, ја презеде функцијата во 2024 година. Тој и неговиот тим добија пофалби од главните градови за претворање на редовните самити на лидерите во еднодневни настани, во споредба со повеќедневните преговори од минатото, со договарање на клучните позиции меѓу амбасадорите пред состаноците. Неговиот шеф на кабинет, Педро Луртие, често присуствува на Корепер, како и главниот советник на претседателката на Комисијата, Урсула фон дер Лајен – Бјорн Зајберт.
Во исто време, Корепер II, кој историски се фокусираше на економијата, внатрешните работи и надворешните односи, сега ги презеде прашањата што претходно беа одговорност на неговиот сестрински формат, Корепер I, кој се состанува за да дискутира за специфични технички досиеја поврзани со областите на политиката. Бидејќи контроверзни теми како што се енергијата, климатските промени и бирократијата стануваат приоритети за лидерите, амбасадорите на Корепер II сега се ценкаат и за нив.
Еден одговор на геополитичката неизвесност со која се соочува ЕУ е Комисијата да се вклучи во она што традиционално се национални надлежности, како што се одбраната и политиката за домување. Корепер II е клучен за да се обезбеди земјите-членки внимателно да ја следат неговата работа, без да одложуваат или да чекаат со месеци лидерите да се сретнат и да го потпишат, велат дипломатите.
- Кога преговаравме за трговскиот договор со САД, Корепер постојано работеше – рече еден функционер на Комисијата, жалејќи се на зголемената контрола од главните градови.