Skip to content
Невладината организација за човекови права во Иран, со седиште во Норвешка, вели дека 45 демонстранти се убиени од иранските безбедносни сили откако започнаа протестите кон крајот на декември.
Луѓето во главниот град на Иран извикуваа од своите домови и се собраа на улиците во четвртокот навечер по повикот на протераниот престолонаследник на земјата за масовни демонстрации, изјавија очевидци.
Пристапот до интернет и телефонските линии во Иран беа прекинати веднаш по почетокот на протестите.
CloudFlare, интернет фирма, и групата за застапување NetBlocks го пријавија прекинот на интернетот, припишувајќи го на мешање на иранската влада.
Обидите за бирање фиксни и мобилни телефони од Дубаи до Иран не можеа да се поврзат. Ваквите прекини во минатото беа проследени со интензивни владини репресии.
Тоа претставува нова ескалација во протестното движење, првично против слабата економија на Иран, кое се прошири низ целата Исламска Република.
Протестот претставуваше прв тест дали иранската јавност може да биде поколебана од престолонаследникот Реза Пахлави, чиј смртно болен татко избега од Иран непосредно пред Исламската револуција во 1979 година.
Пахлави повика на демонстрации во 20 часот локално во четврток и петок. Кога часовникот отчука, населбите низ Техеран избувнаа во скандирања, рекоа очевидци.
Скандирањата вклучуваа „Смрт на диктаторот!“ и „Смрт на Исламската Република!“ Други го фалеа шахот, извикувајќи: „Ова е последната битка! Пахлави ќе се врати!“ Илјадници можеа да се видат на улиците.
„Голема нација Иран, очите на светот се врз вас. Излезете на улиците и, како обединет фронт, извикајте ги вашите барања“, рече Пахлави во соопштението.
„Ја предупредувам Исламската Република, нејзиниот лидер и (Револуционерната гарда) дека светот и (претседателот Доналд Трамп) ве следат внимателно. Потиснувањето на народот нема да остане без одговор.“
Демонстрациите вклучуваа извици во поддршка на шахот, нешто што можеше да донесе смртна казна во минатото, но сега го нагласува гневот што ги поттикнува протестите.
Во четвртокот продолжија демонстрациите што се појавија во градовите и руралните места низ Иран во среда. Повеќе пазари и чаршии беа затворени во поддршка на демонстрантите.
Досега, насилството околу демонстрациите уби најмалку 39 лица, додека повеќе од 2.260 други се приведени, соопшти американската новинска агенција „Активисти за човекови права“.
Растот на протестите го зголемува притисокот врз цивилната влада на Иран и нејзиниот врховен лидер, ајатолахот Али Хамнеи.
Во меѓувреме, самите протести останаа во голема мера без лидер. Останува нејасно како повикот на Пахлави ќе влијае на демонстрациите што ќе продолжат.
„Недостатокот на одржлива алтернатива ги поткопа минатите протести во Иран“, напиша Нејт Свансон од Атлантскиот совет со седиште во Вашингтон, кој го проучува Иран.
„Можеби има илјада ирански дисидентски активисти кои, ако им се даде шанса, би можеле да се појават како почитувани државници, како што направи лидерот на работничката партија Лех Валенса во Полска на крајот од Студената војна. Но, досега, иранскиот безбедносен апарат ги уапси, прогонуваше и протера сите потенцијални трансформативни лидери во земјата.“
Се чини дека иранските власти ги сфаќаат планираните протести сериозно. Тврдокорниот весник „Кајхан“ објави видео на интернет во кое тврди дека безбедносните сили ќе користат беспилотни летала за да ги идентификуваат учесниците.
Иранските власти не понудија никаква потврда за обемот на целокупните протести, кои беснееја на многу локации во четврток, дури и пред демонстрациите во 20 часот.
Иран ја разгледува заканата од Трамп
Останува нејасно зошто иранските власти сè уште не се справиле построго со демонстрантите.
Американскиот претседател Доналд Трамп минатата недела предупреди дека ако Техеран „насилно убие мирни демонстранти“, Америка „ќе им дојде на помош“.
Коментарите на Трамп предизвикаа нова критика од иранското Министерство за надворешни работи.
„Потсетувајќи се на долгата историја на криминални интервенции од страна на последователни американски администрации во внатрешните работи на Иран, Министерството за надворешни работи ги смета тврдењата за загриженост за големата иранска нација за лицемерни, насочени кон измама на јавното мислење и прикривање на бројните злосторства извршени против Иранците“, се вели во него.
Но, тие коментари не го спречија американскиот Стејт департмент на социјалната платформа X да ги истакне онлајн снимките на кои наводно се гледаат демонстранти како лепат налепници што именуваат патишта по Трамп или фрлаат ориз субвенциониран од владата.
Во меѓувреме, претседателката на Европскиот парламент, Роберта Мецола, во видео објавено на нејзиниот X профил, рече „Светот повторно е сведок на тоа како храбриот народ на Иран се крева на нозе“.
„Нивниот крик за слобода, за достоинство, за избор да живеат и да бидат управувани како што избираат, е слушнат низ целиот свет“, рече таа.
„Луѓето на Европа гледаат што се случува на улиците и во срцата и умовите на народот на Иран. Знаеме за промената што е во тек… Народот на Иран не протестира, туку вика. Европа ги слуша, светот ги слуша“.