Skip to content
Заедничкиот напад на САД и Израел врз Иран, членка на ОПЕК, ризикува големо нарушување на снабдувањето со нафта од Блискиот Исток, што во најлош случај би можело да предизвика глобална економска рецесија.
Иран е четвртиот најголем производител на нафта на ОПЕК, со нешто повеќе од 3 милиони барели дневно во јануари. Исламската република се граничи со Ормутскиот теснец, најважниот воден пат во светот за глобална трговија со нафта, објави CNBC.
Пазарот на нафта долго време го игнорираше ризикот од нарушување на снабдувањето со нафта од Блискиот Исток. Трговците ја потценуваат заканата што иранската одмазда за нападот на САД ја претставува за пазарот, рече Боб Мекнали, советник за енергија на поранешниот американски претседател Џорџ В. Буш во Белата куќа.
„Тоа е реална закана“, рече Мекнали, основач и претседател на Rapidan Energy. Фјучерсите за сурова нафта веројатно ќе пораснат за 5 до 7 долари за барел на 1 март, бидејќи пазарот одразува одреден ризик, рече тој.
На 27 февруари, цената на суровата нафта од типот Брент се искачи на 72,48 долари за барел, што е зголемување од 1,73 долари или 2,45 проценти, додека американската сурова нафта од типот Западен Тексас Интермедијар се затвори на 67,02 долари за барел, што е зголемување од 1,81 долари или 2,78 проценти.
Иран би можел да се обиде да го исплаши американскиот претседател Доналд Трамп со тоа што ќе го направи Ормускиот теснец небезбеден за комерцијален сообраќај, што би можело да ги зголеми цените на нафтата над 100 долари за барел. Пазарот не го зема предвид фактот дека Техеран има големи залихи од мини и ракети со краток дострел што би можеле сериозно да го нарушат сообраќајот во водниот пат, рече Мекнали.
Според енергетската консултантска компанија „Кплер“, повеќе од 14 милиони барели дневно, или една третина од вкупниот светски извоз на сурова нафта по море, ќе поминат низ теснецот во 2025 година. Околу три четвртини од тие барели отидоа во Кина, Индија, Јапонија и Јужна Кореја. Кина, втората по големина економија во светот, добива половина од својот увоз на сурова нафта преку теснецот.
„Продолженото затворање на Ормутскиот теснец е загарантирана глобална рецесија“, предупреди Мекнали.
Повеќе од 20 милиони барели сурова нафта моментално се товарат за извоз во Персискиот Залив од Саудиска Арабија, Ирак, Обединетите Арапски Емирати, Кувајт и Катар, рече Мет Смит, аналитичар за нафта во Kpler. Смит рече дека танкери се пренасочуваат од теснецот.
Резервниот капацитет на нафта во светот доаѓа од земјите од Заливот, и ако теснецот е затворен, нема да може да помине низ него, што ефикасно ќе го исклучи од пазарот. Околу 20 проценти од светскиот извоз на течен природен гас, исто така, поминува низ теснецот, главно од Катар, и нема да може да се замени, рече Мекнали.
„Она што ќе го видите е натрупување на залихи, особено од азиските земји кои се големи увозници на нафта и гас, кога ќе сфатат дека Ормутскиот теснец е затворен. Ќе ја видите најголемата војна на лицитации досега“, рече Мекнали.
Цените на нафтата би морале доволно да пораснат за да предизвикаат економски пад што би ја намалил побарувачката за пазарот за да се балансира. „Едноставно нема доволно дискрециона или еластична побарувачка за нафта“, рече аналитичарот.
Само мал дел од суровата нафта што поминува низ теснецот би можел да се пренасочи, рече Мекнали. Саудијците имаат цевковод што поминува низ земјата од исток до западниот брег на Црвеното Море. ОАЕ имаат цевковод што завршува во Оманскиот Залив, заобиколувајќи го Ормускиот Теснец.
Иран започна ракетни напади врз американските бази во Катар, Кувајт, Обединетите Арапски Емирати и Бахреин, според државните медиуми. Нападите би можеле да влијаат на сообраќајот низ Ормускиот Теснец, рече Том Клоза, директор на консултантската фирма за нафта и гас Клоза Адвајзорс.
„Нападите на Иран врз другите соседи од Заливот ги менуваат пресметките, а обемот на нападите врши притисок врз осигурителите агресивно да ги зголемат цените за танкерски превоз низ Ормускиот Теснец или да одбијат да осигурат каков било сообраќај“, рече Клоза.
Администрацијата на Трамп би можела да ги искористи стратешките резерви на нафта ако цените на нафтата растат, рече Кевин Бук, директор за истражување во „Клирвју енерџи партнерс“. Резервата содржи околу 415 милиони барели, според Министерството за енергетика.
„Но, ќе го повториме: во кризите на снабдување, времетраењето е важно. Исто така и обемот. Целосна криза во Хормуз би можела да ја надмине компензацијата што ја обезбедуваат стратешките резерви во САД и членовите на Меѓународната агенција за енергетика (ИЕА)“, забележа Бук.