Од Месечината до Марс: Големиот план на НАСА и скриениот план зад мисијата Артемис

Мисијата „Артемис“ на НАСА влегува во својата највозбудлива и најкритична фаза, означувајќи го враќањето на човекот кон Месечината по повеќе од половина век, но овој пат со амбиција која оди многу подалеку од симболика – создавање трајно човечко присуство и подготовка за патување до Марс.

На 1 април, екипажот на мисијата „Артемис II“ на НАСА составен од: астронаутите Кристина Кох, Рид Вајсман, Виктор Гловер и астронаутот на Канадската вселенска агенција Џереми Хансен, ќе полетаат кон месечината.

Станува збор за десетдневен лет околу Месечината, без слетување, чија главна цел е тестирање на сите клучни системи – од животна поддршка до навигација и комуникации во длабока вселена, велат во НАСА.

Ова ќе биде прв ваков лет со луѓе од времето на „Аполо 17“ во 1972 година, што му дава и силна историска тежина.

Четиричлената екипа, која веќе влезе во финална фаза на подготовки и карантин, ќе патува подалеку од Земјата отколку што било кој човек досега стигнал, со потенцијал да постави нов рекорд за оддалеченост. Оваа мисија не е само тест – таа е предуслов за сите следни чекори, вклучително и идните слетувања на Месечината.

Но токму во тие следни чекори се случуваат најголемите промени. Според најновите најави, НАСА ја ревидира стратегијата и се откажува од дел од првичните планови, како орбиталната станица „Gateway“, во корист на поамбициозна цел – изградба на постојана база на површината на Месечината, вредна околу 20 милијарди долари. Овој потег се толкува како обид за забрзување на програмата и зајакнување на позицијата на САД во новата вселенска трка, особено во однос на Кина.

Програмата „Артемис“ веќе има зад себе еден важен чекор – беспилотната мисија „Артемис I“ од 2022 година, која успешно ја тестираше капсулата „Орион“. Следниот голем момент, по „Артемис II“, ќе биде „Артемис III“, кој во моментов е поместен кон 2027 година и треба да ги подготви условите за првото слетување на луѓе на Месечината во новата ера.

Паралелно со техничките предизвици, програмата носи и силна политичка и економска димензија. Таа веќе создава илјадници работни места и нов индустриски бран, особено во САД, каде региони поврзани со вселенската индустрија повторно оживуваат.

Според британски Гардијан таа е дел од поширока геополитичка конкуренција за доминација во вселената.

Сумирано, најновото околу „Артемис“ покажува дека не станува збор само за уште една вселенска мисија, туку за пресвртница: од краткорочни експедиции кон долгорочно присуство на Месечината.

Ако „Артемис II“ успее, човештвото ќе биде чекор поблиску не само до повторно стапнување на Месечината, туку и до многу поамбициозната цел – патување до Марс.