САД со втората опција за „преземање“ на Гренланд, наместо со сила – со убаво

САД, Данска и Гренланд започнаа технички преговори за решавање на територијалниот спор поттикнат од интересот на Вашингтон за островот.

Марко Рубио, американскиот државен секретар, пред Комитетот за надворешни работи на Сенатот потврди дека на 28 јануари 2026 година официјално започнале техничките преговори меѓу САД, Данска и Гренланд. Овој чекор означува значаен премин од агресивна реторика кон структуриран дипломатски процес. Целта на Вашингтон е да се избегне „медиумски циркус“, што сугерира дека преговарачите бараат дискреција за да ги усогласат спротивставените ставови без притисок од јавноста.

Иако претседателот Доналд Трамп претходно споменуваше воена опција, неговата изјава на Светскиот економски форум во Давос укажува на промена кон преговарачка рамка. Оваа промена е клучна за смирување на тензиите во рамките на НАТО, каде сојузниците беа вознемирени од можноста за еднострана американска акција врз територија на земја членка.

Премиерот на Гренланд, Јенс-Фредерик Нилсен, за време на своето обраќање на универзитетот Sciences Po во Париз, јасно ги дефинираше позициите на својата влада. Тој нагласи дека постојат „црвени линии“ поврзани со територијалниот интегритет и демократските вредности кои не смеат да бидат прекршени во преговорите со САД. Сепак, Нилсен призна дека Гренланд се наоѓа под сериозен притисок поради зголемената воена активност на Русија на Арктикот.

• Зголемување на надзорот и безбедносните капацитети во Северниот Леден Океан.
• Зачувување на полуавтономниот статус во однос на Копенхаген.
• Барање заштита од САД без целосно губење на суверенитетот врз ресурсите.

Данска, претставена преку министерот за надворешни работи Ларс Локе Расмусен, одржува став на фундаментално несогласување со американските претензии, но прифаќа учество во работната група на високо ниво. Оваа ситуација предизвика сериозни потреси во трансатлантските односи, принудувајќи ја Европската унија да ги забрза плановите за стратешка автономија и намалување на зависноста од САД. Иако заканите за воена сила се повлечени, дипломатскиот притисок врз Копенхаген останува висок. Данска мора да балансира меѓу лојалноста кон НАТО, барањата за поголема независност на Гренланд и зачувувањето на сопствениот суверенитет пред барањата на администрацијата на Трамп, која го користи прашањето за безбедноста како главен аргумент за зголемена контрола.

Иднината на овој тристран спор веројатно ќе резултира со нов вид на безбедносен договор кој ќе им овозможи на САД поголема воена и економска контрола, без формална анексија. Флексибилноста што ја спомена Марко Рубио сугерира дека се бара креативно правно решение кое ќе ги задоволи американските безбедносни потреби, а истовремено ќе го смири стравот на гренландскиот народ од губење на идентитетот.