Skip to content
Обидот за ирански ракетен напад врз американско-британската воена база Диего Гарсија во Индискиот Океан предизвика сериозна загриженост кај западните воени и безбедносни структури, не толку поради исходот од нападот, туку поради дострелот на употребените ракети. Началникот на Генералштабот на Израел, Ејал Замир, исто така посочи на ова, оценувајќи дека европските престолнини, вклучувајќи ги Берлин, Париз и Рим, сега се во директен дострел на балистичкиот арсенал на Иран.
Според извештајот на „Волстрит џурнал“, кој се повикува на повеќе американски претставници, Иран испалил две балистички ракети со среден дострел кон база на оддалечениот остров Диего Гарсија. Ниту една од ракетите не ги погодила своите цели – едната не успеала во лет, додека другата била пресретната откако американски воен брод лансирал противракетен систем SM-3, иако не е целосно јасно дали пресретнувањето било успешно. Базата не претрпе материјална штета и нема извештаи за жртви.
Сепак, клучниот елемент што предизвика загриженост е фактот дека Диего Гарсија е оддалечен околу 4.000 километри од иранската територија – двојно повеќе од дострелот што Техеран досега јавно го призна за своите ракети.
Кон крајот на февруари, иранскиот министер за надворешни работи, Абас Аракчи, тврдеше дека Иран намерно го ограничил дострелот на своите ракети на помалку од 2.000 километри, нагласувајќи дека станува збор за одбранбена и одвраќачка стратегија, додека ги отфрли обвинувањата за развој на системи со долг дострел како дезинформација. Сепак, обидот за напад врз Диего Гарсија го доведе во прашање тоа тврдење.
Полуофицијалната иранска новинска агенција Мехр го потврди нападот, опишувајќи го како „значаен чекор“ што покажува дека дострелот на иранските ракети далеку ги надминува проценките на противникот.
Зборувајќи на воен брифинг, Замир нагласи дека иако ракетата не била насочена кон Израел, нејзиниот дострел од околу 4.000 километри фундаментално ја менува стратешката слика. „Берлин, Париз и Рим сега се под директна закана“, предупреди тој, додавајќи дека тековната воена кампања достигнала „средна фаза“.
❗️The Iranian terrorist regime launched a long-range missile for the first time since the start of Operation Roaring Lion that could reach a distance of ~4,000 km.
— Israel Defense Forces (@IDF) March 21, 2026
During Operation Rising Lion in June 2025, the IDF revealed that the Iranian regime has intentions to develop… pic.twitter.com/iliERIu2hV
Аналитичарите кои се занимаваат со отворени извори укажуваат дека балистичката ракета со среден дострел, лансирана од централен Иран, со радиус од околу 4.500 километри, теоретски би можела да достигне цели длабоко во централна Европа. Во зависност од локацијата на лансирните рампи, практично секој европски главен град би можел да биде во дострел на овие системи.
Овој напад претставува и прва оперативна употреба на иранските балистички ракети со среден дострел, како и јасен обид за проектирање на воена моќ далеку надвор од Блискиот Исток. Досега, познатиот арсенал на Иран главно вклучуваше системи со краток и среден дострел, со официјално ограничен дострел од 2.000 километри.
Според Канцеларијата на директорот на Националното разузнавање, Иран има најголеми залихи на балистички ракети на Блискиот Исток. Ограничувањето на дострелот, формализирано во 2015 година, беше дел од поширока стратегија што нагласуваше точност над дострелот.
Сепак, американските претставници долго време изразуваа сомнежи дека вселенската програма на Иран би можела да послужи како основа за развој на интерконтинентални балистички ракети. Неодамнешните настани дополнително ги поттикнаа ваквите проценки, со можност дека минатите способности на Техеран биле намерно потценети или прикриени.
Како што објавија западните медиуми, вклучувајќи го и Блумберг, овој обид за напад укажува на воени капацитети што ги надминуваат досега познатите за ракетната програма на Иран, отворајќи нова фаза на безбедносни предизвици не само на Блискиот Исток, туку и во Европа.