Skip to content
На 8 јануари 1992 година, во свечената резиденција на јапонскиот премиер Киичи Мијазава во Токио, американскиот претседател Џорџ Х. В. Буш доживеа една од најнепријатните сцени во современата дипломатска историја. За време на државна вечера со околу 135 гости, во момент кога камерите мирно го регистрираа формалниот протокол, Буш нагло пребледе, се наведна кон домаќинот и повраќа директно во скутот на јапонскиот премиер, по што се струполи од столчето и накратко ја загуби свеста. Сцената, снимена од телевизиските екипи, за неколку часа стана глобален медиумски шок, а за неколку дена – светски политички трачерски наслов.
Вечерата во Токио: моментот кога Буш колабира
Белата куќа веднаш објасни дека претседателот има акутен гастроентерит – т.н. „стомачен грип“ – комбинација од вирусна инфекција, замор и исцрпувачка азиска турнеја полна со говори, самити и церемонии. Според официјалните информации, Буш и пред вечерата се жалел на мачнина и кратко се повлекол во тоалет, надевајќи се дека ќе ја издржи формалната обврска без инциденти, но организмот избра поинаков тајминг – токму пред собраниот политички и бизнис-крем на Јапонија.
Реакцијата околу масата беше комбинација од шок, човечка паника и протоколарен рефлекс. Првата дама Барбара Буш инстинктивно посегна по салфетките и му ја придржа главата, агент на Тајната служба прелета преку масата, а самиот Мијазава, со лице што се обидува да остане мирно, накратко му ја поддржа главата на паднатиот гостин. Неколку минути подоцна, претседателот веќе беше изнесен од салата, а вечерта, барем формално, продолжи како да станува збор за мала здравствена незгода, а не за сцена која трајно ќе се врежe во глобалната политичка меморија.
Како ТВ камерите го претворија инцидентот во глобален спектакл
Со оглед на медиумската логика на раните 1990-ти, не беше доволно што настанот се случи – требаше и безброј пати да се репризира.
Телевизиите ја вртеа снимката во бесконечни циклуси, забавувајќи го кадарот, зумирајќи ги реакциите на лицата и претворајќи ја еднократната телесна непријатност во планетарен спектакл. Сатиричните емисии и политичките карикатуристи моментално го прогласија „инцидентот со сушито“ за совршен материјал – идеална симболика за лидер кој буквално паѓа среде дипломатски театар.
Инцидентот доби и своја лингвистичка сенка: во јапонскиот популарен жаргон се појави изразот „Бушу-суру“ – да „направиш Буш“, односно да повраќаш во најлош можен момент и на најлошо можнo место. Така, едно кратко губење на контрола врз сопственото тело се претвори во колективна шега, во меме над мемињата, во пример како глобалната телевизија е способна за неколку секунди да ја сведе сложената геополитика на еден единствен, повторуван, понижувачки кадар.
Политичка слабост, јапонска самоконтрола или трајна срамота
Под површината на „смешката“ стоеше и подлабок политички нерв. Буш влезе во 1992 година со паднат рејтинг, економија под притисок и растечко незадоволство дома, што ја правеше секоја сцена на слабост – па дури и чисто медицинска – дополнителен доказ за противниците дека станува збор за истрошен лидер. Сликата на претседател кој се распаѓа среде вечер посветена на американско–јапонското економско партнерство лесно се читаше како непожелна метафора за Америка што се бори да го задржи приматот во новиот пост-ладно-воен поредок.
Од другата страна, однесувањето на јапонските домаќини беше лекција по дипломатска самоконтрола. Ниту Мијазава, ниту неговиот кабинет не дозволија инцидентот да стане официјален дипломатски проблем; акцентот во јавните изјави беше ставен на здравјето на гостинoт, а не на срамот на вечерта. Во културен контекст што силно се темели на концептот на „лице“, Јапонија избра да му помогне на претседателот да го зачува своето, дури и кога камерите веќе го претворија моментот во трајна визуелна дамка.
Денес, инцидентот во Токио преживува како стаписано видео, како анегдота во списоци на „најсрамни дипломатски моменти“ и како предупредување дека зад бронзени бюсти и химерични функции стојат тела што повраќаат, паѓаат, стареат.
Претседателот што повраќа врз премиерот потсетува дека политиката, колку и да сака да се претстави како чиста геостратегија и интереси, секогаш се врзува за најобичната човечка кревкост – и дека понекогаш, за историјата да се смени, доволни се неколку секунди снимачка лента и еден несреќен залак.