Skip to content
Животниот век расте, но природниот прираст останува негативен: повеќе умрени од родени, помалку бракови и повеќе разводи
Очекуваниот животен век во Македонија продолжува да расте и во 2025 година достигна 76,6 години, но тоа не ја решава најголемата демографска дилема: населението стана помалубројно. Според податоците од „Статистичкиот годишник на Република Северна Македонија 2025“, бројот на родени (16.061) за една година е значително помал од бројот на починати (20.201), што резултира со пад на населението од околу 4.000 лица само во 2024 година.
Ова значи дека на околу секои четири лица кои умреле, само едно дете се родило, што укажува на системски негативен природен прираст што трае веќе шест години по ред. Од 2019 до 2024 година, живородениот број бележи постојан пад, од над 23.000 во 2016 година до 16.000 минатата година.
Длабока регионална нееднаквост
Позитивен природен прираст има само во Скопскиот регион, со најголем во Сарај (+8,4) и Чаир (+5,5) на 1.000 жители. Во останатите региони негативниот прираст е изразен – највисок во Ново Село (-14,8) и Новаци (-13,7).
Тенденцијата на помалку склучени бракови и повеќе разводи ја дополнува сликата на социјална динамика: минатата година се регистрирани 1.600 бракови помалку, додека разводите се зголемиле за 259. На секои 1.000 склучени бракови имало 183 разводи, а највисока стапка на разводи е забележана во Вардарскиот, Источниот и Југоисточниот регион.
Како стои состојбата во Србија?
Слична тивка демографска криза ја погаѓа и Србија: според најновите податоци, во периодот јануари–ноември 2025 година Србија забележала околу 53.283 живородени и 85.657 починати, што резултира со негативен природен прираст од над 32.000 лица само во тој период.
Иста слика даваат и годишните податоци за 2024 година: бројот на родени бил околу 57.734 деца, додека умреле 95.119 лица, што значи пад на населението од над 37.000 лица само во една година. Просечната возраст на населението се искачила на околу 44 години, со просечна возраст на мајката при родениот прв син од 29,9 години.
Ова укажува на двојно загрижувачка структура: сè помалку родени и сè повеќе стари лица – тренд кој создава постојан притисок врз социјалните системи, здравството и работната сила. Притоа, и во Македонија и во Србија, зголемувањето на очекуваниот животен век не значи автоматско зајакнување на населението ако бројот на родени деца продолжи да биде драстично помал од бројот на умрени лица.
Што значи ова за иднината?
Негативниот природен прираст на национално ниво не е само статистичка категорија – тоа е сигнал за социјална, економска и културна трансформација која бара системски пристапи. Намалувањето на бројот на бракови и растот на разводите укажуваат и на промени на вредносно ниво, а не само демографски.
Овие податоци ја потврдуваат една реалност: земјите во регионот – од митската долина на Преспа до градовите во Србија – се соочуваат со структурни демографски предизвици кои бараат целосно нови политики и стратегиски одговори, ако сакаме да обезбедиме здрава, продуктивна и одржлива иднина за следните генерации.