Skip to content
2025 година ја постави вештачката интелигенција во центарот на геополитиката, безбедноста и инфраструктурата. Податоците и дигиталните системи почнаа да се третираат како стратешка моќ. Прашањата каде се чуваат податоците, под чија јурисдикција се обработуваат и колкава е зависноста од странски cloud платформи излегоа од техничките кругови и влегоа во управните одлуки.
Според Суад Сефери, ова означи јасна пресвртница. Крај на ВИ како помошна алатка. Почеток на ВИ како капацитет. „Денес не е важно дали користиш ВИ. Важно е колку брзо ја воведуваш, колку сигурно ја интегрираш и колку можеш да издржиш промени во глобалните правила. Зависноста од надворешни платформи сè почесто станува слабост, не предност“, вели Сефери.
Во 2026, вниманието се префрла на оперативна ВИ. Системи што секојдневно работат во реални процеси. Со правила. Со евиденција. Со безбедносни контроли. Искуствата од 2025 покажаа дека забрана на ВИ алатки не функционира. Употребата продолжува, но без рамка и без надзор. Тоа создава сива зона и дополнителен ризик за компании и институции.
Клучната промена е појавата на агентската вештачка интелигенција (AI Agents – Agentic AI). „Агентската ВИ е следната фаза. Овие системи не само што одговараат, туку планираат чекори, користат алатки и извршуваат задачи низ цели работни текови. Тука се менува целата слика за вредноста и ризикот“, објаснува Сефери.
На прашањето дали агентската ВИ е јадрото на AGI (Artificial General Intelligence), неговиот одговор е јасен. „Да. AGI не значи подобар разговор. Значи способност системот самостојно да решава различни проблеми. Агентите го носат токму тој елемент. Тие дејствуваат. Тие носат одлуки во рамки што им се поставени. Без агенти, AGI останува теорија.“
Со ова се менува и природата на ризикот. Грешката повеќе не е погрешен одговор. Таа станува оперативен проблем. Погрешна автоматизација. Погрешна обработка на податоци. Погрешна акција во деловен систем. Затоа 2026 сè почесто се гледа како година на дисциплина. „Повеќе автономија значи повеќе контрола. Агентите влегуваат во реална употреба само со јасни политики, надзор и одговорност“, нагласува Сефери.
Следните години ќе донесат уште подлабока промена. Масовна појава на бесплатни и прилагодливи агенти. „Ќе има илјадници агенти достапни за преземање. Ќе се стартуваат локално. Ќе се користат во контролирана околина. Ќе се прилагодуваат на конкретни потреби. Ова ја намалува бариерата за влез и ја носи ВИ директно кај луѓето и организациите“, вели тој.
Паралелно со ова, управувањето со податоци станува централна тема. Сопственост. Пристап. Приватност. Докази за одговорно работење. „Автономија без отчетност води во хаос. Колку системите стануваат поавтономни, толку мора да бидат понабљудувани и проверливи“, додава Сефери.
Истата логика важи и за инфраструктурата. Каде работи ВИ. Во cloud. Локално. Хибридно. Ова повеќе не е техничко прашање. „Изборот меѓу cloud, локално или хибридно решение е одлука за контрола, ризик и долгорочна независност. Различните јурисдикции и глобалните ограничувања ќе имаат сè поголемо влијание врз дизајнот на ВИ системите“, објаснува тој.
Тука се појавува и суверенитетот на ВИ. Способноста една организација самостојно да управува со своите системи, податоци и инфраструктура. Без принудна зависност. „Отпорност значи избор и преносливост. Архитектури што издржуваат регулаторни и геополитички промени без паника и импровизација“, вели Сефери.
Во овој контекст, ВИ Сега (AINOW Society) најавува конкретна иницијатива. Во текот на 2026 година ќе биде лансирана регионална едукативна платформа. Платформата ќе биде достапна на пет јазици и ќе ги опфати Северна Македонија, Албанија, Косово, Србија и Босна и Херцеговина. Фокусот ќе биде практична едукација. Користење на агенти. Имплементација. Работа со реални алатки.
Централен дел ќе биде лабораторискиот сегмент. Простор за учење преку практика. Реални системи. Реални сценарија. Лабот ќе се надградува континуирано со нови алатки и агенти. Целта е јасна. Подигнување на дигиталната писменост и ВИ отпорноста во регионот.
Ако 2025 беше година кога светот ја препозна ВИ како сила што ја менува економијата, 2026 е година кога светот мора да ја среди. Да ја вгради во процеси. Да ја обезбеди. Да ја направи проверлива и управувана. „Победници нема да бидат оние што најбрзо експериментираат, туку оние што градат стабилни и одговорни системи. Ова важи за бизнисот, јавниот сектор и општеството во целина“, заклучува Суад Сефери.