Skip to content
Новата бројка од над 210 илјади граѓани од Северна Македонија со „докажано бугарско потекло“ повторно ја отвори една од најчувствителните теми меѓу Скопје и Софија. Повод беше изјавата на бугарскиот заменик-министер за надворешни работи Марин Рајков, кој рече дека повеќе од 210.000 лица од земјава го докажале своето бугарско потекло со документи и дека тоа, според Софија, наметнува потреба од јасни гаранции за правата на бугарската заедница во државата.
Но зад таа бројка стои важна разлика што често се губи во политичката расправа. Таа не се однесува на бројот на луѓе што на попис во Северна Македонија се изјасниле како Бугари, туку на лица кои во бугарска постапка приложиле документи за бугарско потекло, најчесто во рамки на барања за државјанство и патни исправи.
Дополнително, официјални податоци цитирани од бугарскиот министер за внатрешни работи покажуваат дека од 1 јануари 2007 до 17 јуни 2025 биле издадени 216.594 бугарски пасоши на бугарски државјани за кои постои информација дека имаат и државјанство на Северна Македонија.
Тоа значи дека во јавниот простор се мешаат најмалку три различни категории: лица што добиле бугарско државјанство, лица што добиле бугарски пасош и лица што етнички се изјаснуваат како Бугари. Токму затоа бројката од 210 илјади во македонската јавност предизвикува силни реакции, бидејќи директно се судира со резултатите од пописот во 2021 година. Во официјалните пописни податоци во земјава се евидентирани 3.504 лица што се изјасниле како Бугари, додека 1.519 лица навеле бугарски како мајчин јазик.
Разликата меѓу овие бројки не е нова, но сега повторно станува политички важна. Во Софија ваквите податоци се користат како аргумент дека во Северна Македонија постои многу поголема бугарска заедница отколку што покажуваат домашните статистики и дека таа мора да добие уставни и институционални гаранции.
Во земјава, пак, ваквите тврдења се доживуваат како обид административни постапки за државјанство да се претстават како доказ за масовна етничка самосвест.
Во меѓувреме, бугарските институции и натаму одобруваат нови државјанства за граѓани од земјава. Само во 2025 година бугарско државјанство добиле 1.975 државјани на Северна Македонија, со што земјава се најде на третото место во светот според бројот на одобрени натурализации во Бугарија, зад Украина и Турција.
И оваа бројка покажува дека трендот не е запрен, но истовремено не одговара автоматски на тврдењето дека сите тие лица етнички се чувствуваат како Бугари.
Токму тоа е и суштината на спорот што со години ја оптоварува европската агенда на Скопје. Во анализите за проширувањето на Европската унија веќе се посочува дека бугарскиот режим за државјанство создава силен практичен мотив за добивање европски пасош, без тоа нужно да значи и идентично етничко самоопределување.
Затоа и секое ново повикување на бројки од над 200 илјади веднаш се претвора во политичка алатка во спорот околу Уставот, идентитетот и евроинтеграциите.