Skip to content
Македонија денеска одбележува 83 години од депортацијата на 7.144 Евреи од Скопје, Битола и Штип, еден од најцрните датуми во поновата историја на земјата. На 11 март 1943 година тие биле собрани во скопскиот Монопол, кој бил претворен во привремен логор, а потоа во три транспорти меѓу 22 и 29 март биле испратени во логорот на смртта Треблинка во окупирана Полска.
Историските податоци покажуваат дека депортацијата практично значела уништување на речиси целата тогашна еврејска заедница во Македонија. Според меморијалните и истражувачките извори, жртвите сочинувале околу 98 проценти од вкупното еврејско население во тогашна Македонија, што овој случај го прави еден од најдраматичните примери на целосно исчезнување на една заедница на Балканот.
Годинашното одбележување не се сведува само на церемонијален чин, туку и на обнова на јавната меморија за местата од кои почнала трагедијата. Собраниска делегација деновиве најави положување цвеќе пред спомен-обележјето на 7.144 депортирани македонски Евреи во поранешниот Монопол во Скопје, како и на еврејските гробишта во Бутел, додека комеморативни настани се одржуваат и во Битола и Штип.
Во пресрет на денешниот датум, претседателката Гордана Сиљановска-Давкова престојуваше во Меморијалниот и музејски комплекс „Треблинка“ во Полска, каде што положи венец пред спомен-обележјето посветено на 7.144 македонски Евреи. Во обраќањето таа порача дека не смее да се дозволи историски ревизионизам и бришење на болната меморија за Холокаустот на македонските Евреи, со што државното одбележување оваа година доби и силна меѓународна симболика.
Овој датум не е само спомен на едно масовно злосторство, туку и потсетување дека од Скопје, Битола и Штип исчезна свет што со векови бил дел од културниот и градскиот живот на Македонија. Затоа 11 март останува ден кога не се бројат само жртвите, туку и празнината што останала по нив.