AI бум во Европа: струјата и интернетот стануваат тесно грло

Европа влегува во „AI суперциклусот“ со амбиција да ја дигитализира економијата побрзо од кога било, но инфраструктурата што треба да го издржи тој скок се покажува како најслабата алка. Нов извештај на Nokia, базиран на анкета со 1.024 европски раководители и провајдери, сугерира дека континентот веќе ја чувствува границата на капацитетите: енергија, мрежи и безбедност.

Во бројки, растот на употребата е веќе тука. Две третини од компаниите (67%) пријавуваат дека веќе користат вештачка интелигенција барем делумно, а дополнителни 15% се во пилот-фаза. Најчестите „брзи“ примени се во сајбер-безбедноста, автоматизацијата на процеси и корисничката поддршка со агенти и чат-ботови. Проблемот, според истите испитаници, не е само „дали имаме план“, туку „дали имаме систем“ што ќе го изнесе планот.

Најголемото тесно грло е енергијата. Околу 87% од испитаниците се загрижени дека европската енергетска инфраструктура нема да може да држи чекор со побарувачката што ја носат AI-моделите и дата-центрите, а 57% велат дека инфраструктурата е во сериозен ризик или веќе покажува знаци на напрегање. Последиците се конкретни: 21% од фирмите велат дека енергетските ограничувања директно им ги одложуваат AI проектите, а уште 28% биле принудени да менуваат временски рамки или локации заради пристап до струја.

Во истиот пакет притисоци влегуваат и цената и административните бариери. Над половина од раководителите (52%) оценуваат дека енергијата во Европа е веќе неконкурентна во споредба со глобалните ривали, 40% посочуваат одложувања со дозволи, а 35% наведуваат недоволен капацитет на мрежата или ограничен пристап до обновливи извори. Кога цената и приклучоците се проблем, „преместувањето“ станува дел од стратегијата: 61% од лидерите велат дека размислуваат да префрлат дел од дата-интензивните операции во региони со поевтина струја или дека веќе го направиле тоа.

Вториот удар е интернет-инфраструктурата. Повеќе од половина компании (54%) пријавуваат слаб перформанс на мрежата – латенција, прекини или проблеми со протокот поврзани со зголемен AI и дата-сообраќај. За 16% од нив, овие прекини веќе материјално влијаат на работењето, а 77% велат дека имаат проблеми со конективноста уште пред да почнат сериозно да го скалираат AI. Во таква слика, не е чудно што 86% се загрижени за доверливоста на интернетот кога AI-оптоварувањата ќе станат масовни, а процените во извештајот одат до сценарио каде глобалниот дата-сообраќај би пораснал 5 до 9 пати до 2033 година.

Ова не е само корпоративна анкета, туку и судир на темпови: дата-центар може да се изгради за две до три години, но електроенергетската мрежа и производството бараат подолги рокови, дозволи, инвестиции и планови. И International Energy Agency предупредува на истото „временско несовпаѓање“: глобалната потрошувачка на струја во дата-центрите е на пат да се удвои до околу 945 TWh до 2030 година, а во Европа растот се проектира на повеќе од 45 TWh до крајот на деценијата, со ризикот што тие капацитети се концентрираат во конкретни локации и токму таму ја „закочуваат“ мрежата. Во рамки на European Commission веќе се зборува за недоволна мрежна способност да ги покрие растечките барања за приклучување и за потреба од забрзани процедури за дозволи и планирање на нови капацитети.

Во извештајот на Nokia, инфраструктурата се чита и како прашање на суверенитет. Дури 86% од компаниите велат дека им е многу или екстремно важно податоците и контролата да останат во Европа, а 73% го третираат суверенитетот како клучен фактор при планирање на инфраструктура. Во превод: ако енергијата, мрежите и безбедноста не се европски „домашен терен“, Европа ризикува да остане AI-корисник кој купува стандарди и капацитети однадвор, наместо AI-креатор што ги поставува.