Skip to content
Гренландската ајкула, арктички предатор познат по екстремната долговечност, повторно е во фокусот на науката – овојпат поради тоа што нејзиниот вид, и по повеќе од еден век живот, покажува очи кои остануваат функционални и релативно „зачувани“. Нов труд објавен во Nature Communications анализирал очи од 10 гренландски ајкули со проценета возраст меѓу 100 и 134 години, собрани во периодот 2020–2024, и заклучува дека визуелниот систем е прилагоден на длабочините, но и дека не покажува очекувана деградација како кај многу други ’рбетници.
Клучната адаптација е „ноќниот“ вид. Истражувачите наведуваат дека ретината нема конуси (клетки за боја и дневна светлина) и се потпира речиси исклучиво на стапчиња – клетките што работат во слаб светлосен амбиент. Според анализите, родопсинот (протеин критичен за вид во темнина) е „намесен“ на бранова должина околу 458 нанометри – сина светлина, која најлесно продира во морската вода на големи длабочини.
Посебно внимание привлекува фактот дека и покрај честите паразити на рожницата, таа и понатаму пропушта значаен дел од светлината кон ретината, а гените и клеточните „кола“ за вид базиран на стапчиња остануваат активни. Авторите дополнително посочуваат дека кај долговечните ајкули се задржуваат гени поврзани со поправка на ДНК (како ERCC1), што може да игра улога во долгорочното зачувување на ткивата – хипотеза која допрва треба да се тестира во следни истражувања.
Овие резултати се надоврзуваат на претходните сознанија дека гренландската ајкула може да има животен век од најмалку 272 години и дека женките достигнуваат полова зрелост дури по повеќе од еден век и пол, што ја прави еден од најекстремните примери на „бавен живот“ во животинскиот свет.