Skip to content
Авионско гориво во Европа стана нов извор на тревога откако во првите денови од април четири аеродроми во северна Италија — Милано Линате, Болоња, Венеција и Тревизо — воведоа ограничувања за точење керозин поради нарушено снабдување поврзано со кризата на Блискиот Исток и доцнење на товар од Air BP. Ограничувањата важеа од 2 до 9 април, со приоритет за медицински, државни и подолги летови, а за дел од пократките линии беа поставени лимити. Иако локални добавувачи во меѓувреме успеаја да ја пополнат празнината и летовите не беа откажани, италијанскиот случај стана прв јасен знак дека геополитичкиот удар веќе стигнува до европските аеродроми.
Пошироката слика покажува дека ова не е само италијански проблем. Според EUROCONTROL, од почетокот на воената ескалација на 28 февруари, бројот на летови меѓу Европа и Блискиот Исток е намален за 59 проценти, а околу 1.150 летови дневно се пренасочуваат за да го избегнат конфликтното подрачје, што носи дополнителни 206.000 километри лет дневно и околу 602 тони повеќе потрошено гориво. Во исто време, EASA има активен безбедносен билтен за воздушниот простор на Блискиот Исток и Персискиот Залив до 10 април, што значи дека европската авијација веќе не работи во нормални рути и нормални трошоци.
Она што особено ја прави темата чувствителна е зависноста на Европа од увоз на авионско гориво од Блискиот Исток. Ројтерс, повикувајќи се на S&P Global, објави дека повеќе од половина од европскиот увоз на керозин доаѓа од тој регион, додека S&P Global посочува дека цените на авионското гориво во Европа на 2 април достигнале рекордно ниво и се движат околу двојно повисоко од ланските. Затоа веќе не се зборува само за поскапи билети, туку и за реален ризик од физички недостиг ако нарушувањата продолжат. Токму во таа насока извршниот директор на Ryanair предупреди дека, ако кризата потрае, европските авиокомпании од јуни би можеле да се соочат и со летни откажувања, а Lufthansa веќе сигнализираше дека снабдувањето станува сè покритично.
Засега, европскиот авионски систем не е во колапс и Италија успеа привремено да избегне прекин на операциите, а операторот SAVE за Венеција и Тревизо тврди дека има и други извори на снабдување и не очекува краткорочен застој. Но пораката што веќе се чита низ Европа е многу понепријатна: континентот сè уште лета, но лета по сè потесна маргина, со поскапо гориво, подолги рути и растечка зависност од криза што не ја контролира. Италијанскиот аларм затоа не е само локална епизода, туку предупредување колку брзо еден далечен конфликт може да слета на европска писта.