Skip to content
Приоритет на Австриската народна партија (ÖVP) оваа година ќе биде воведување законска забрана за шеријатскиот закон на австриска територија, изјави канцеларот Кристијан Штокер пред состанокот на коалициската влада, која ги обединува популистите, социјалдемократите и неолибералите.
Социјалдемократите, кои го водат Министерството за правда, се спротивставуваат на забраната, предупредувајќи дека таа може да има несакани последици во случаите од приватното меѓународно право.
Досега, само еден суд во Австрија, Окружниот суд во Виена, донел пресуда врз основа на шеријатскиот закон, и тоа во август минатата година.
Стануваше збор за имотен спор меѓу две страни кои, во претходен приватен договор, ги регулирале меѓусебните односи според исламскиот закон. Кога имаше барање од еден милион евра, тие се обратија до државниот суд, кој во тој преседан одлучи според одредбите на шеријатот.
Оваа одлука минатото лето предизвика поделба меѓу адвокатите и политичките структури, додека јавноста, главно преку таблоидите, реагираше како да е скандал.
Поголемиот дел од медиумите немаа проблем со прикривањето, но темата имаше мал јавен интерес.
Поддржувачите на пресудата тврдат дека одлуката на австрискиот суд не е во спротивност со националните закони и дека се совпаѓа со претходните одредби на шеријатот. Со други зборови, одлуката е само „потврдена“, бидејќи двата правни системи би дошле до истиот заклучок.
Австриската опозиција, Партијата на слободата (FPÖ), гласно протестираше, критикувајќи дека ваквите пресуди ги легитимираат исламско-фундаменталистичките прописи за живот во Австрија. Во тоа време, Штокер вети дека ќе го донесе соодветниот закон, а сега во јануари почна да ја спроведува таа иницијатива.
Шеријатот во европските правни системи
Шеријатот е поприсутен во Европа отколку што обично се мисли, но најчесто „под радарот“.
Најразвиен е во Велика Британија, каде што функционираат шеријатски совети – околу 30 поголеми и двојно повеќе помали и регионални. Нивните одлуки не се дел од официјалната мрежа на британските судови, но се признаваат во приватното право, особено во бракот, разводот, наследувањето и деловните односи. Британските судови додаваат дека ваквите одлуки се прифатливи само ако не се во спротивност со националните закони.
Во Грција, шеријатот се толерира како обичајно право на муслиманските малцинства, но и таму постојано предизвикува протести. Во Германија и Франција сè уште нема регистриран преседан заснован на шеријатот – тој е формално забранет, но сепак се толерира во приватното и семејното право, под услов да не ги крши националните закони.
Со други зборови, во Европа шеријатот се признава само кога не е во спротивност со националните закони.
Проблеми и предизвици
Постојат три клучни прашања:
Европските судови го прифаќаат шеријатот главно во семејното право, што ја вклучува положбата на жените и најконтроверзните прашања, како што се „убиствата од чест“. Судовите се во дилема која од шеријатските одредби да ја применат, што често е во спротивност со основните принципи на европскиот правен систем.
Воведувањето на шеријатски елементи создава паралелен правен систем и ги зголемува очекувањата на исламските заедници дека ваквите практики можат да се прошират и легализираат преку политички активизам.
Историска паралела
Од средниот век до крајот на 19 век, Европа имала паралелно функционирање на црковното и државното право, кое било напуштено кога европските држави станале секуларни.
Порано, титулата „доктор по обете закони“ (државно и црковно) била ценета, но била укината околу 1880 година во Австрија. Дури и денес, вакви наставни програми се одржуваат во Германија и Швајцарија, додека во некои случаи тие имаат церемонијален карактер во Ватикан.
Со воведувањето на шеријатот како правна основа во европските судови, повторно се воведува практиката на „две права“ – едното религиозно, другото државно, но сега фокусот е на исламот, а не на христијанството.
Затоа изјавата на канцеларот Штокер е клучна: неговата решителност да го забрани шеријатот при објаснувањето на судските одлуки останува приоритет оваа година. Социјалдемократскиот коалициски партнер најавува дека ќе се обиде да ја спречи оваа иницијатива.