Skip to content
Литванија, Летонија и Естонија развиваат усогласени акциски планови за евакуација на цивилното население во случај на вооружен инцидент, хибридна закана или пошироки немири. Според владини извори од регионот, целта е брза мобилизација на населението, јасни рути и собирни места и прецизна логистика за транспорт и сместување, со минимални застои во критичен момент.
Фокусот на подготовките не е само сценарио на директен напад, туку и на ризици кои веќе со години ја оптоваруваат безбедносната архитектура на Балтикот: кибернапади врз инфраструктура, кампањи на дезинформации и можни упади со дронови или мали групи борци што би предизвикале локална нестабилност. Естонскиот советник за масовна евакуација Ивар Мај го посочи коридорот Сувалки како стратешка болна точка: во евентуален конфликт, обид за нејзино „затворање“ би можел привремено да ги изолира балтичките држави од копнената врска со Полска и остатокот од НАТО.
Плановите опфаќаат активирање на жители до однапред одредени собирни места, од каде – по приоритет и по зона – би се координирал понатамошниот превоз. Посебно се разгледуваат сценарија со масовен прилив на мигранти, социјални тензии во средини со поголеми рускојазични заедници, како и координирани дезинформациски обиди што можат да предизвикаат паника и неорганизиран егзодус.
Во Литванија, според официјални проценки, околу 400.000 жители живеат во радиус од приближно 40 километри од границите со Русија и Белорусија – зони што би имале предност во евентуално активирање на плановите. Градот Каунас веќе проектира привремено сместување за околу 300.000 луѓе во училишта, универзитети, цркви и локалната арена. Учесници во обуките велат дека ризиците и процедурите се разгледуваат на месечно и неделно ниво, со цел населението да знае што да прави, а локалните служби да бидат меѓусебно заменливи.
Властите повторуваат дека самото планирање е превентивна мерка – сигнал дека државите ја „завршиле домашната задача“ и дека подготвеноста е најдобрата одбрана од паника. Деталите за евакуација на граѓани кои во моментот се во странство не се јавно објавени; приоритет останува внатрешната координација, јакнењето на отпорноста на критична инфраструктура и редовни вежби со локалните заедници.
Иако во јавниот дискурс ваквите мерки често се толкуваат како „алармантни“, балтичките влади инсистираат дека се работи за стандарден дел од современото цивилно планирање: подобро е да постои јасна карта за движење и сместување во криза што никогаш нема да се случи, отколку да се импровизира под притисок. Во меѓувреме, се охрабруваат граѓаните да ги следат официјалните канали, да ги знаат локалните собирни точки и да се пријават како волонтери во системите за цивилна заштита – бидејќи во првите часови од секоја криза најмногу значи дисциплина, информации и ред.