Бенон: Канада е „следната Украина“ во арктичката трка со Кина

Канада би можела да стане „следната Украина“ – не поради тенкови на граница, туку поради Арктикот и кинеските амбиции на север. Вака, во изјава што брзо се рашири низ медиумите, поранешниот стратег на Доналд Трамп, Стив Бенон, ја опиша Канада како следната голема точка на судир меѓу Вашингтон и Пекинг, тврдејќи дека Отава „не може да ја брани арктичката граница“ и дека тоа ќе го натера Трамп да реагира поостро.

Тезата на Бенон ја отвора истата стара дилема, само на нова мапа: каде завршува економското влијание, а каде почнува безбедносната политика. Арктикот, со топењето на мразот и отворањето на морските рути, од научна и еколошка тема одамна се претвори во геополитичка сметка – за превоз, ресурси, инфраструктура и позиционирање на големите сили.

Кина, во својата официјална арктичка политика, се дефинира како „блиска арктичка држава“ и отворено зборува за развој на „Поларен пат на свилата“, со интерес за пловни рути, ресурси и поширока економска поврзаност на север. Во истиот документ Пекинг потсетува дека има права за научно истражување и навигација во делови од Арктичкиот Океан според меѓународното право, а како важна точка ја наведува и улогата на инфраструктурата и трговијата.

Во Вашингтон, паралелно, се зацврстува јазикот на „хемисферата“ – идејата дека западната полутопка е простор каде САД не сакаат „надворешни конкуренти“ да контролираат стратешка инфраструктура или да позиционираат капацитети. Американската Национална стратегија за безбедност во 2025 година експлицитно го именува ова како „Трампова короларија“, а влијателни коментатори веќе го крстија правецот како „Донро доктрина“ – игра на зборови што го спојува Трамп со Монроевата доктрина.

Во ваков контекст, секој канадски сигнал кон Пекинг автоматски се чита како тест за лојалност. Токму затоа, посетата на канадскиот премиер Марк Карни во Пекинг – и пораките за „стратешко партнерство“ и „нов светски поредок“ – се случуваат во момент кога Отава се обидува да ја намали зависноста од американскиот пазар, од кој, според проценки што ги наведуваат западни медиуми, зависи најголемиот дел од канадскиот извоз.

Но „Канада како Украина“ е и реторичка алатка: драматична споредба што ја поедноставува сложената арктичка реалност во наратив за закана и итност. Арктикот, за разлика од Источна Европа, најчесто не „ври“ во фронтови – туку во концесии, инвестиции, истражувачки станици, бродови, подморски кабли, регулативи и спор околу тоа кој ја контролира рутата, пристаништето или логистичката точка. Токму таму, меѓу правото, трговијата и безбедноста, се раѓаат кризите што потоа се продаваат како „следна Украина“.