Skip to content
Утре во Берлин почнува 76. издание на Берлинале, фестивал што одамна не е само календарска точка за филмската индустрија, туку и тест за тоа колку Европа може да ја одбрани културата како јавен интерес. Во главната конкуренција 22 филма ќе влезат во трка за највисоките признанија, во година во која фестивалите сè повеќе личат на фронт меѓу киното како уметност и киното како содржина што мора да „се продава“ за да преживее.
Ова издание трае од 12 до 22 февруари и носи избор што намерно оди во ширина: од анимирани и документарни форми до семејни саги и историски драми, со силен акцент на светски премиери и авторски „враќања“ во Берлин. Фестивалската директорка Триша Татл ја поставува програмата како одговор на „битката“ за опстанок на кино-културата во време кога стриминг-логиката ја гура публиката кон комфор, а не кон ризик.
Отворањето, по традиција, е политички и симболички чин. Фестивалот стартува со Нема добри луѓе на Шахрбану Садат, филм што се најавува како приказна со јасна општествена нервоза и порака за одговорноста кон „другиот“, токму во град што со децении ја гради репутацијата на јавен фестивал со најголема публика во Европа. Паралелно со свечениот старт, Мишел Јео ќе ја добие почесната „Златна мечка“ за животно дело, што дополнително го заокружува годинашниот фокус на ѕвезди, но и на авторски кредибилитет.
Линијата на главната конкуренција е внимателно калибрирана за да биде и „голема“ и „различна“. Во игра се филмови со имиња што носат публика и медиумско внимание, како Покрај морето со Ејми Адамс, Жозефина со Ченинг Тејтум, Кралица на море со Жилиет Бинош, како и Роза со Сандра Хилер. Но програмата не застанува на „црвен тепих“: тука е и јапонскиот аниме-дебит Нова зора, како и документарниот наслов YO Love Is a Rebellious Bird, што директно ја шири дефиницијата за тоа што денес се смета за „врвна“ фестивалска конкуренција.
Интересно е и локалното германско присуство: меѓу 22-те се три филма на германски режисери, Жолти писма, Мојата сопруга плаче и Нешто многу посебно. Во пракса, тоа е сигнал дека Берлин не сака да биде само „глобална сцена“, туку и огледало на домашната продукција во момент кога германската филмска политика, финансирање и дистрибуција повторно се тема на жестоки дебати.
Жирито што ќе одлучува за победниците е поставено како порака само по себе: претседател е Вим Вендерс, а составот вклучува автори и професионалци од различни кина и индустрии, меѓу кои Бе Ду-на и Реиналдо Маркус Грин. Таков избор најчесто значи дека фестивалот сака да ја брани сопствената традиција на авторска тежина, а не да се претвори во уште една наградна машина што трча по трендови.
За македонската публика, највредниот „приклучок“ не е само во ѕвездите, туку во фактот дека програмите за нови автори остануваат дел од големата слика. Во секцијата „Перспективи“ се најавува и 17, дебито на македонската режисерка Косара Митиќ, што е потсетник дека Берлин и натаму функционира како влезна порта за мали кинематографии кога институциите дома често немаат капацитет да создадат континуитет.
И на крај, можеби најважната порака за Европа не е во тоа кој ќе ја крене „Златната мечка“, туку во тоа како Берлинале се обидува да остане јавен сервис: со обемна публика, со програма што не ја стеснува уметноста на „една формула“, и со нови модели за влез на млади гледачи. Во регион каде „култура“ најчесто значи буџетски трошок, Берлин повторно покажува дека културата е инфраструктура: ако ја прекинеш, не добиваш штедење, туку тишина.