Skip to content
Владината реторика за „ред и дисциплина“ во сообраќајот, што со стартот на системот „Безбеден град“ доби и технолошка поддршка преку камери и автоматски санкции, деновиве се судри со протест на терен: блокади на патишта, запалени гуми и отворено незадоволство од граѓани на кои им биле одземени возила затоа што управувале без возачка дозвола.
Вчера попладне беше блокиран патниот правец меѓу Битола и Ресен, каде на коловозот бил пален отпад, гуми и дрва, а сообраќајот бил пренасочуван. Паралелно, протест имало и во кочанската населба Трајаново Трло, со палење гуми на улица и кратка, тензична интервенција на служби по која собирот бил прекинат.
На ова утрово реагираше премиерот, кој по разговор со министерот за внатрешни работи Панче Тошковски побарал „жесток“ одговор од полицијата за секој што прекршил закон, упатувал закани или го загрозил јавниот ред и мир. Пораката беше пласирана како превенција – државата да испрати сигнал дека блокади и закани нема да се повторуваат, особено кога се поврзани со мерки што властите ги претставуваат како дел од поширока стратегија за безбедност на патиштата.
Изјавата дојде по одбележувањето на годишнината од раѓањето на Гоце Делчев, но политичкиот контекст е јасен: „Безбеден град“ не е само сообраќаен проект, туку и политичка порака за држава што „воведува ред“. Кога таков проект ќе произведе отпор, реакцијата на врвот на извршната власт природно оди кон безбедносен наратив – кој заканува, кој ја нарушува безбедноста, кој треба да биде санкциониран.
Од другата страна, дел од граѓаните што излегле на блокадите – според сведоштва од терен – зборуваат за селективност и дискриминација, тврдејќи дека многумина од нив немаат завршено образование и затоа не ги исполнуваат условите за да полагаат за возачка дозвола. Тука се отвора вистинската социјална пукнатина во приказната: државата го третира проблемот како прекршок и ризик, граѓаните го третираат како егзистенција и административна бариера.
И токму на таа линија, „жестокиот одговор“ станува двосмислен сигнал. Во јавност која со години бара построги санкции за дивеење во сообраќајот, ваквата порака звучи како конечно воспоставување контрола. Но во средини каде што возењето без дозвола често е последица на сиромаштија, неписменост, недостапни процедури и долгогодишна институционална запоставеност, репресивната мерка се чита како казна што најсилно го удира најслабиот.
Покрај безбедносниот аспект, системот отвора и прашање на доверба во еднаквоста на примената. Ако камерите и санкциите се „слепи“, тогаш редот е универзален. Ако, пак, теренската примена остане селективна, тогаш технологијата ќе стане параван за старите двојни стандарди. Во тој смисол, предизвикот за институциите не е само да санкционираат блокада или закана, туку да покажат дека редот важи и за тие што имаат моќ да го избегнат.
Во меѓувреме, протестите ја наметнаа и тивката тема што обично се оттурнува на маргините: што прави државата за луѓето кои системски не можат да стигнат до основните предуслови за легално учество во сообраќајот, и дали „Безбеден град“ ќе остане само механизам за казни, или ќе отвори принудна дебата за образование, достапност и интеграција – таму каде што со години се штедело на решенија, а се трошело на импровизации.