Skip to content
„Безбеден град“ не падна на Уставниот суд, но одлуката не ја затвори расправата, туку ја префрли од судницата во политичката арена. Судот на седницата од 11 март ги отфрли иницијативите против дел од одредбите од Законот за прекршоците што ја отворија правната рамка за системот, оценувајќи дека спорот не произлегува од содржината на нормите, туку од нивната примена во практика. Со тоа, Судот не влезе во суштинска оценка дали моделот е праведен, туку утврди дека таквата расправа не е во негова надлежност.
Тоа е и клучната точка што ќе го одржува спорот жив. Иницијативите, поднесени од Зијадин Села, Илире Даути, Елми Азири, Или Пачуку и Алијанса за Албанците преку Арбен Таравари, не го отвораа само прашањето на јазикот, туку и прашањето на селективната територијална примена. Во нив се тврдеше дека системот фактички се спроведува во Скопје, Тетово и Куманово, а не рамномерно на целата територија на државата, како и дека електронската комуникација не ја почитува доволно уставната рамка за употреба на јазиците. Еден дел од приговорите се однесуваше и на тоа што граѓаните практично се туркаат во дигитална комуникација преку телефон и електронска пошта, без јасна законска гаранција дека тоа е единствениот правично уреден пат.
Но Уставниот суд пресече по поинаква логика. Во соопштението по седницата јасно наведе дека оспорените одредби се напаѓаат поради начинот на нивното спроведување, а не поради самата нивна содржина, па затоа иницијативите беа отфрлени поради ненадлежност. Таквата формулација е важна затоа што покажува дека Судот не кажа оти сите дилеми околу „Безбеден град“ се неосновани, туку дека тие, во ваква поставеност, не можат да се решаваат преку апстрактна уставно-судска контрола. Со други зборови, правната рамка останува, а политичкиот и практичниот спор продолжува.
Токму затоа реакциите од албанскиот политички блок беа остри. Од ВЛЕН порачаа дека кога државата го известува, предупредува или санкционира граѓанинот преку ваков систем, има обврска тоа да го прави и на албански јазик, оценувајќи дека не станува збор за политичка волја, туку за уставна обврска. ДУИ отиде чекор понатаму и побара оставка од претседателот на Уставниот суд Дарко Костадиновски, откако на седницата тој изнесе став дека текстуалната порака за прекршок е доволно да биде на македонски и на англиски, а албанскиот да се користи во понатамошната постапка. За ДУИ, таквиот пристап е дискриминаторски и претставува опасно навлегување во меѓуетничката рамнотежа во државата.
Така, „Безбеден град“ останува на сила, но не и надвор од политички ризик. Она што вчера изгледаше како правен спор за камера, порака и прекршок, денес сè појасно станува расправа за тоа како државата ја разбира еднаквоста: дали како формална важност на ист закон за сите, или како обврска тој закон да биде еднакво разбирлив, еднакво достапен и еднакво применлив за сите заедници и за сите делови од државата. Уставниот суд ја затвори едната врата, но спорот очигледно веќе влезе низ друга.