Босна останува без телевизија

Босна и Херцеговина утрово доби силен аларм за состојбата во јавниот медиумски систем: државниот јавен сервис БХРТ привремено го прекина редовното емитување на програмата, со порака дека не станува збор за технички дефект, туку за предупредување дека без итна институционална интервенција е можен и траен прекин. Во текот на денот, според најавите, се емитуваат само вести по редовен распоред.

Најнепосредниот притисок врз БХРТ е долгот кон Европската радиодифузна унија (ЕБУ), кој регионални медиуми го наведуваат на околу 22 милиони конвертибилни марки, со рок за намирување што истекува за два дена, по што може да следува блокада на сметката. Вршителот на должност генерален директор Белмин Карамехмедовиќ предупредил дека замрзнување на сметките би значело одложен, но реален крај на БХРТ „каков што го познаваме“, со ризик и за исплата на плати и за функционирањето на дел од државната комуникациска инфраструктура.

Но, денешниот прекин не е само приказна за еден долг кон ЕБУ. Тој е резултат на подолга системска финансиска криза во босанскиот јавен радиодифузен модел, во која со години се отвора спорот околу распределбата на РТВ-таксата и обврските на РТРС кон БХРТ. Во извештаите денес се споменува дека долгот на РТРС надминува 104 милиони КМ, додека претходни извори во јануари и ноември 2025/2026 наведуваа износи од околу 103,5 милиони, односно 102 милиони КМ – што покажува дека проблемот не е нов, туку растечки.

Претседателството на БиХ уште на вонредна седница на 27 јануари побара итни мерки за спас на БХРТ, вклучително и присилна наплата на долг во корист на јавниот сервис, обезбедување интервентни средства и заштита на правата на вработените. Тоа значи дека институциите одамна биле свесни дека кризата влегува во фаза во која прашањето веќе не е „дали“, туку „кога“ програмата ќе почне да запира.

Во оваа приказна најважно е што прекинот на БХРТ не е само медиумска вест, туку државна вест. БХРТ е единствениот државен јавен сервис со национално покривање, а неговото слабеење ја отвора дилемата како БиХ ќе одржува заеднички јавен информативен простор во држава која и онака е политички и институционално фрагментирана. Ројтерс уште во ноември предупреди дека евентуален колапс на БХРТ би бил и удар врз европската слика на БиХ, токму затоа што земја што претендира кон ЕУ тешко може да си дозволи да остане без функционален државен јавен сервис.