Skip to content
Со марш од Работнички дом кон Собранието, Стопанската комора и Владата, Сојузот на синдикати на Македонија ја крена централната теза: платите не се само приватен договор меѓу работник и работодавач, туку јавен проблем кога стануваат недоволни за живот и кога државата, преку даноци и придонеси, го креира теренот на кој „пазарот“ на труд функционира.
Барањето за минимална плата од 600 евра не е каприц, туку реакција на јазот меѓу приходот и реалните трошоци. Синдикалната минимална кошница за јануари 2026 е пресметана на 66.413 денари, а со изнајмен стан од 60 м² достигнува 81.788 денари. Во исто време, минималната плата останува 24.379 денари, износ што на хартија изгледа како „основа“, а во пракса е покана за долгови, втора работа, или иселување. Кога официјалниот систем дозволува полн работен месец да заврши со плата што не го покрива ниту базичниот минимум, тогаш проблемот не е индивидуален – туку структурен.
Токму тука почнува причината зошто заслужувате поголема плата: затоа што трудот не е милостиња. Работникот не „добива“ плата – ја заработува. Кога газдите и Владата ја претставуваат платата како трошок што мора да се „стиска“, тие во суштина бараат од вас да ја субвенционирате нивната профитабилност со сопствениот стандард. Наивноста е да се прифати приказната дека „нема простор“ за раст, а истовремено да се гледа како цените растат, а дел од секторите во економијата продолжуваат да акумулираат маржи. Наивноста е и да се чека „во март“ како да е природен закон, а не политичка одлука и резултат на преговарачка сила.
Синдикалниот протест е потсетник дека социјалниот дијалог не е театар. Тој или дава резултат, или станува алиби за статус кво. Ако две години се преговара „тргни-застани“, а исходот е ист, тогаш масата не е место за компромис, туку за одлагање. Протестот затоа е логичен механизам во демократија: легитимен притисок кога институциите и работодавачите ја тестираат границата на трпение.
Платата е и регионална приказна – затоа што пазарот на труд одамна не е затворен во граници. Во 2026, во соседството минималните прагови се видливо повисоки на повеќе места: Црна Гора има законски минимални нето-суми од 600 евра (и повисок праг за повисоко образование), Бугарија ја крева минималната плата на 620,20 евра месечно, Хрватска поставува минимална бруто плата од 1.050 евра, а Грција ја задржува минималната плата на 880 евра бруто. И кога мерките се различни (некој пресметува во бруто, некој во нето, некој во 12, некој во 14 исплати), политичката порака е јасна: државите што сакаат да задржат работна сила, мора да создадат минимален стандард што реално држи вода.
И „просечната плата“ не е спас ако медијаната и минималецот се заковани ниско. Кога просечната нето плата во Северна Македонија е околу 45.961 денар, тоа не значи дека мнозинството живее со таа сума; значи дека мал број повисоки плати ја подигаат статистиката додека широк слој останува под праг на пристоен живот. Оттука и суштината на синдикалната формула: растот на минималната плата ги поместува сите скалила над неа – не само за работниците на дното, туку и за оние што се „малку над“ минималецот и се најлесни за компресија.
Аргументот на работодавачите дека повисок минималец ќе „убие работни места“ е стар, но не е автоматски вистинит. Вистинското прашање е како се распределува товарот: дали ќе се бара од државата да ги покрие придонесите, дали ќе се намалуваат даночни олеснувања што не даваат ефект, дали ќе се засили инспекцискиот надзор за неплатени прекувремени, лажни договори и „плик“ плати. Во Македонија, проблемот не е само „колку“ е платата, туку и колку е фер системот што треба да ја гарантира: правилата да важат за сите, конкуренцијата да не се гради врз експлоатација, а државата да не гледа на ниската цена на труд како на конкурентска предност.
Затоа, прашањето што го отвораат протестите вечерва не е само дали ќе има усогласување во март или колкав ќе биде минималецот на хартија. Прашањето е дали Владата и бизнис-елитите сакаат економија што опстанува со евтина работна сила, или економија што се развива со достоинствен труд – и дали работниците ќе продолжат да ја плаќаат разликата со својата тишина.