Skip to content
Во олимписките села најлесно се препознаваат малите делегации: не по помалку сон, туку по поголема тишина околу нив. Нема паради на логистика, нема „систем“ што ги турка напред наместо нив. И токму затоа, кога една мала земја ќе стигне до стартната линија на Игрите, тоа ретко е само спортска вест – повеќе личи на доказ дека некој издржал доволно долго за да му се отвори вратата. Од алпските патеки до нордиските траси, македонскиот тим пристигна во Италија со едноставна цел: да се мери на најголемата сцена и да покаже дека квалификацијата не е крајна станица, туку почеток на повисоко барање од самите себе.
Од Олимписки комитет на Северна Македонија порачуваат дека секоја Олимпијада ја доживуваат како симбол на континуитет и напредок, но и како момент кога „малоста“ не смее да биде алиби. Ѓорѓи Тасев вели дека секој спортист што обезбедил норма е „херој“ и дека примарната цел е достоинствен настап, лични рекорди и јасна порака дека македонскиот спорт припаѓа во светската елита – со Олимпијадата како платформа за мостови меѓу нациите и зацврстување на олимпискиот дух дома.
Она што мораме да го направиме ‘плус’ за македонскиот спорт е создавање на синергија помеѓу државата, бизнис секторот, спортските работници и спортистите преку долгорочна национална стратегија. Треба да вложуваме во младите таленти и модерната инфраструктура со истата страст со која навиваме на трибините. Ова е наша заедничка мисија и само со обединети сили и искрена поддршка можеме да им овозможиме на нашите олимпијци услови какви што заслужуваат. На крајот на денот, секој успех на спортски терен е успех за нашата држава и најдобар влог во иднината на нашите генерации.“ Додава Тасев.
Овој пат, бројките сами кажуваат дека приказната е поголема од протокол: делегацијата брои 10 членови – 4 спортисти и 6 официјални лица/тренери, со родова рамнотежа 2 мажи и 2 жени, и настап во две дисциплини: алпско и нордиско скијање.
Во изјава за Рацин.мк Ана Цветановска вели: „За мене настапот на ЗОИ претставува голема чест и предизвик, тоа е можност да се покаже спортскиот талент и да се промовира земјата на меѓународна сцена, исто така да се биде рамо до рамо со најдобрите спортисти на цел свет во дисциплините во кои се натпреварувам.
Сигурна сум дека моете учество на ЗОИ ќе ми помогне, во секоја смисла, ќе ми отвори нови можности во кариерна иднина како виртуален асистент. Да ја подобрам мојата базата на знаење, ќе имам пристап до најновите информации и статистики за Олиписките игри. Да се поврзам со корисници кои се заинтересирани за зимските спортови и Олимписките игри.“
„Важно е да се учествува“ не важи кога знаеш колку чини патот до Игрите
Петар Спасеновски, кој е дел од мисијата на лице место, ја опишува атмосферата како „посебна и инспиративна“ – место каде што се чувствуваат врвниот спортски дух, почитта и заедништвото на олимпиското движење. Но зад таа слика, тој ја отвора и темата што дома најчесто се прескокнува: патот до квалификација во зимските спортови е „исклучително тежок“ за земја без развиена инфраструктура, со дополнителни логистички и финансиски пречки. Токму затоа, фактот што Македонија има четворица учесници – двајца во алпско и двајца во нордиско скијање – го нарекува значаен исчекор напред.
Во неговото читање на спортот, синтагмата „важно е да се учествува“ не е доволна. Тој потсетува дека македонскиот спорт веќе има моменти што го менуваат саморазбирањето – како олимпискиот медал на Дејан Георгиевски – и инсистира дека целта мора да биде конкурентност, поместување граници и јасен систем што не се распаѓа на првата финансиска пречка. Од таа перспектива ги набројува и алатките што МОК ги развива: стипендии за олимписки програми, спортска лабораторија за тестирање, сала за боречки спортови, развојни програми за федерации и повици за едукација на тренери во рамки на програмите на Меѓународен олимписки комитет.
Најискусниот во тимот: „Ова ми е трета Олимпијада – истрајност, вера, посветеност, жртва“
Најголемата тежина на вакви Игри често не е во секундите на патеката, туку во годините пред нив. Ставре Јада, најискусниот македонски натпреварувач во нордиското скијање, за „Рацин.мк“ ја сведува својата трета Олимпијада на четири збора: истрајност, вера, посветеност, жртва. По Зимски олимписки игри Пјонгчанг 2018 и Зимски олимписки игри Пекинг 2022, вели дека во Италија дошол „да покаже нешто поинаку“ – не за да преживее настап, туку за да извлече максимум од него.
И кога зборува за резултатите, го прави тоа без романтика. Денот со 89. место во класичен спринт на 1,5 километар (од 95 натпреварувачи) не го користи како изговор да ја активира познатата фраза „важно е да се учествува“. За него таа е „заборавена“ – затоа што зад едно олимписко стартно место стојат уште стотици спортисти што се бореле и не успеале да стигнат до Игрите. А токму Олимпијадата, вели, е единственото место каде што можат да се поместат некои граници – но само ако зад спортистот има поддршка од комитетот, федерацијата, државата и спортските институции.
Во олимпиското село во Предацо, додава, организацијата и атмосферата се „врв“ – со видлива разлика од претходните искуства: има дружба, нема непотребни рестрикции, дозволено е излегување, а градот функционира брзо и без застои. Таа нормалност, на прв поглед банална, за спортистите често значи уште неколку проценти мир во глава – и уште една причина зошто „олимпиското искуство“ не е само туристички сувенир, туку фактор што влијае на настапот.
Двајца на нордискиот снег, двајца на алпските врати
Македонија на овие Игри настапува со двајца нордиски скијачи во Вал ди Фиеме и двајца алпски скијачи на алпските патеки во Бормио и Кортина д’Ампецо.
Покрај Ставре Јада, во нордискиот дел е и Ана Цветановска, со настапи во спринт класик и 10 километри слободен стил, на истото натпреварувачко место во Вал ди Фиеме (Предацо), под водство на Пламен Неделков.
Во алпското скијање, Виктор Петков настапува во велеслалом и слалом, со натпревари во Бормио, под водство на Гоце Петков. На алпските врати во Кортина д’Ампецо е и Јана Атанасовска, во слалом и велеслалом, под водство на Александар Атанасовски.
Зад нив стојат и резултати што покажуваат дека македонските зимски спортови не се само приказна за „учество“. Кај Јана Атанасовска, прес-китот нотира настапи на светски првенства и Светски куп, победа на ФИС трка, и национален рекорд – 30,56 ФИС поени, најдобар резултат што досега го постигнал македонски скијач. Кај Виктор Петков се издвојува континуитетот на меѓународни настапи и напредок во ранкинзите. А во нордиското скијање, за Ставре Јада и Ана Цветановска се потенцира искуство од претходни Олимписки игри и пласмани на регионални купови и светски шампионати.
Контекст што дома често се заборава: традиција, признание и две независни олимписки медали
За македонскиот спорт, секоја Зимска олимпијада е и проверка на институционалната меморија: колку долго се гради нешто што носи резултат во земја со кратка инфраструктура и долга амбиција. Олимпискиот комитет на Северна Македонија е официјално признаен од Меѓународен олимписки комитет на 23 септември 1993 година и е 195-ти член, а првиот официјален настап на Зимските игри е забележан во Нагано (1998), додека првото појавување под национално знаме е на Летните игри во Атланта (1996).
Како независна држава, Македонија има две олимписки медали: сребро на Летни олимписки игри Токио 2020 и бронза на Летни олимписки игри Сиднеј 2000, што е ретка, но силна потврда дека „малата земја“ може да остави трага на најголемата сцена.
И токму тука се спојуваат двете линии од оваа сторија: официјалната – со зборови за достоинство, мостови и олимписки дух – и личната, со речникот на спортист што 14 години живее со дисциплина и жртва за да стигне до уште една стартна линија. Во меѓупросторот меѓу тие две линии, Македонија на овие Игри ја носи најтешката, но и најчистата форма на амбиција: не да биде забележана, туку да биде мерлива.