Skip to content
Откако пратеничката Дафина Стојаноска објави видео на кое се гледа Слободан Трендафилов како со две малолетни деца влегува во автомобил, реакцијата не отиде кон проверка на фактите и одговорноста, туку кон јавна пресуда и јавен линч. Трендафилов побара од МВР и Обвинителството да постапат, прашувајќи дали „службите“ го следат и дали ги снимаат неговите деца, оценувајќи дека објавата е притисок и уцена, а не јавен интерес.
Премиерот, пак, реши да ја брани пратеничката не преку аргументи за јавниот интерес, туку преку морализаторство и замена на темите. Наместо да се задржи на дилемата зошто воопшто постои видео направено „од дистанца“ и пласирано како политичка муниција, тој го нападна синдикалниот лидер за „нервозa“, „салва навреди“ и „ниво на култура“, притоа вадејќи го најчудниот алиби-аргумент: дека во видеото „никој не ги покажува малолетните деца“ и дека „многу е внимавано на тоа“. Со други зборови, премиерот практично ја пофали продукцијата – не затоа што е легитимна, туку затоа што, според него, е технички „коректна“ во прикривањето на децата.
Тука се гледа логиката што загрижува: во една здрава демократија, прашањето не е дали монтажата е „внимателна“, туку зошто се снима синдикален лидер со деца за да се гради политичка нарација. Премиерот, меѓутоа, ја нормализираше самата операција: ако веќе има снимка, важно е да е „исечена“ така што ќе изгледа пристојно. Останува недопрено главното прашање што го отвори Трендафилов – дали ова е партиска „продукција“ или одраз на нешто подлабоко, односно дали некој во државниот апарат, формално или неформално, се занимава со следење и снимање луѓе што водат работнички протести.
Истовремено, Мицкоски ја прошири рамката: протестите на ССМ, рече, имале „политичка заднина“, „инструирана“ од опозицијата, а Трендафилов бил „прокси“. И не застана тука – најави дека „јавноста заслужува да види“ кои се лицата што блокираат и каква врска имаат со опозициски партии, додавајќи дека Владата „го поседува“ тоа. Тоа не е политички коментар; тоа личи на порака дека некој собира, чува и ќе пласира материјал за граѓани што протестираат.
Токму во тој спој – пофалба за „внимателно“ направено видео и најава за „материјали“ против луѓе што блокираат улици – се чита поентата на случајот. Мицкоски се обиде да го преврти вниманието од причината за синдикалните блокади (минимална плата, општ колективен договор, реални плати) кон карактерот и речникот на синдикалецот, а паралелно да го делегитимира протестот како „партиска операција“.
Дополнително, во одбраната на Стојаноска премиерот внесе и патронажен, родово-набиен тон – „сепак станува збор за жена и мајка“ – како да е тоа клучниот критериум поради кој јавниот функционер треба да биде заштитен од остар јавен одговор. Тоа е стара техника: кога недостига убедлив одговор на дилемата дали е исправно да се објавува видео со деца во политичка пресметка, расправата се префрла на „култура“, „пристојност“ и „извинување“. Во меѓувреме, прашањето за методот – снимање, следење, селективно пласирање материјали – останува без институционален одговор.
Сцената на која Мицкоски ги даде овие пораки беше настан во Карпош, при поставување камен-темелник за спортска сала во ООУ „Димо Хаџи Димов“. Дури и таму, наместо да испрати порака дека државата ќе го штити правото на протест и ќе го врати спорот во институции, тој испрати сигнал дека ќе „објавува кој е кој“, ќе ја крои јавната слика за протестите и ќе го брани политичкото оружје што ја грицка приватноста – само ако е „внимателно“ спакувано.
Во ваков расплет, „видеото“ станува алатка за замена на тезите: од прашање за плати и работнички права, во прашање за тоа кој кому должи извинување. А кога премиер ја пофалува техниката на нападот, а не ја проблематизира неговата природа, тоа е јасна порака дека утре секој синдикат, активист или критичар може да биде следниот „клип“ – само треба да се најде некој што ќе го „стокми“ доволно внимателно.