Skip to content
Дали првиот човечки предок потекнува од Балканот повторно се отвори како научно прашање откако меѓународен тим објави анализа на фосилизирана бутна коска стара околу 7,2 милиони години, пронајдена на локалитетот Азмака кај Чирпан, во Горната Тракиска Низина во Бугарија. Според авторите, морфологијата на коската упатува на двоножно движење, што би значело дека ваков тип одење можел да се појави порано и надвор од Африка.
Во студијата, објавена во списанието Palaeobiodiversity and Palaeoenvironments, се опишуваат повеќе надворешни и внатрешни карактеристики на фемурот кои, според истражувачите, се блиски до оние кај раните двоножни хоминини и кај современиот човек, а се разликуваат од адаптациите кај дрвесните мајмуни. Притоа се нагласува дека примерокот не е „совршено човечки“ по стилот на движење, туку комбинира елементи што личат и на африкански мајмуни и на подоцнежни двоножни форми, што го прави интересен токму како преодна етапа.
Авторите го поврзуваат фосилот со родот Graecopithecus, кој веќе беше предмет на дебата поради претходни наоди од регионот на Атина. Тогашните аргументи се темелеа главно на забни карактеристики и не можеа да кажат многу за начинот на движење; новиот наод, велат научниците, носи директен сигнал за локомоција. Во објавата се наведува и проценка дека сопственичката на коската веројатно била женка тешка околу 24 килограми и живеела во средина што личела на савана покрај река, со климатски услови споредливи со денешна Источна Африка.
Од ова, тимот извлекува поширока хипотеза: ако Graecopithecus навистина припаѓа на линијата што води кон човекот, тогаш источниот Медитеран и Балканот би можеле да бидат дел од најраната сцена на хомининската еволуција. Тука во игра влегува и контекстот на доцниот миоцен, кога големи климатски промени во регионот создавале посуви појаси и можни миграциски бранови на цицачи кон Африка; во таков модел, не е исклучено дел од популациите да се поместиле јужно, каде подоцна се појавуваат африканските рани хоминини во фосилниот запис.
Сепак, и самите автори индиректно оставаат простор за претпазливост: една коска не ја „затвора“ дебатата за потеклото, туку ја заострува. За да се промени учебникот, ќе требаат дополнителни примероци, појасна серија на поврзани наоди и поширок консензус во палеоантропологијата, бидејќи ваквите тврдења неизбежно се судираат со доминантната слика за африканското потекло на најраните хоминини. Истражувањата на Азмака и други балкански локалитети, според најавите, продолжуваат токму со таа цел: да се најде материјал што ќе ја потврди или ќе ја разниша хипотезата.