Skip to content
Долговите на општините повторно излегуваат на површина како тивка финансиска криза што се гледа дури кога ќе се закочи некоја услуга или ќе се појават блокирани сметки. Според последните квартални пресметки за доспеани, а неплатени обврски, вкупниот долг на сите општини (заедно со Град Скопје) на крајот од декември 2025 надминал 90,4 милиони евра, што е раст од над 22 милиони евра за само три месеци во споредба со состојбата од септември.
На врвот на листата е Општина Гостивар со 14,609 милиони евра доспеан долг, зголемен за околу 2,1 милион евра во квартал. Веднаш зад неа е Општина Тетово со 13,142 милиони евра и уште понагло квартално зголемување – околу 3 милиони евра. Ова се бројки што не се „лош месец“, туку тренд на фискална недисциплина и каскадна неликвидност: кога општината доцни со плаќање, доцни целиот локален синџир – изведувачи, добавувачи, комунални системи.
На скопската мапа, најмногу боде Општина Карпош: завршила 2025 со 5,053 милиони евра доспеани неплатени обврски, што е скок од речиси 3,7 милиони евра во однос на септември, кога долгот бил 1,381 милиони евра. Во истата група, Град Скопје пријавил 5,646 милиони евра доспеани обврски – околу 800 илјади евра повеќе од претходниот квартал.
Овие „доспеани, а неплатени“ обврски не се теорија, туку директен индикатор дека дел од локалните буџети не се планираат реално, или се трошат без покритие, па на крајот долговите се прикриваат со одложувања и префрлања. Дополнителен контекст е што локалните избори се одржаа во октомври 2025, а последните два месеца од годината практично ги менаџирале старо-нови градоначалници – период кога вообичаено се затвораат буџетски ставки и се „пегла“ ликвидноста, но бројките покажуваат спротивно.
Сликата станува поцелосна кога ќе се додадат и јавните претпријатија. Вкупниот долг на општинските јавни претпријатија на крајот од 2025 изнесувал 108,03 милиони евра (со квартално намалување од 21,75 милиони евра), но најголемите должници остануваат токму клучните системи: ЈП „Водовод и канализација – Скопје“ со 18,27 милиони евра, ЈП „Водовод“ Куманово со 11,737 милиони евра и ЈСП – Скопје со 9,965 милиони евра. Кога комуналните системи тонат во долгови, граѓаните не добиваат „рационализација“, туку поскапувања, кратења и деградација на услугите.
Иако најгласни се општинските бројки, ова е дел од поширок феномен на „внатрешни долгови“ во јавниот сектор – доспеани обврски што растат со години и потоа се претвораат во политичко прашање: кој ќе ја плати сметката и дали ќе има нови „инјекции“ од државниот буџет за да се спасуваат локални каси. Анализа на Finance Think забележува дека доспеаните неплатени обврски на јавниот сектор до јуни 2025 достигнале 690,8 милиони евра (околу 4,2% од БДП) и се зголемиле за два и пол пати во периодот 2019–2025.
Критичниот јаз е во одговорноста: кога долгот се наталожува локално, последиците ги трпат граѓаните и локалната економија, а политичката цена често се разлева или кон „претходниците“, или кон „државата“ како последна инстанца за спасување. Уште во претходни циклуси Министерство за финансии јавно укажуваше дека општините акумулираат значајни неплатени обврски и дека без транспарентни листи и фискална дисциплина, проблемот се повторува.
Во оваа математика, прашањето повеќе не е кој „води“ на листата, туку колку долго ќе се толерира модел во кој општините трошат како да нема утре, а утре доаѓа како камати, затезни плаќања и распаднати услуги.